Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat piaseczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy217 738 mieszkańcówdochody własne 9076 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.61% do 6.33%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.36% do 19.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 892 zł	132	+33.9%	26 880 zł	78%	-46 949 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 888 zł	137	+33.9%	29 294 zł	78%	-49 328 zł	0.321
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 026 zł	119	+31.3%	22 518 zł	80%	-42 578 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 690 zł	150	+36.5%	33 733 zł	76%	-53 776 zł	0.341
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 990 zł	123	+31.1%	25 006 zł	79%	-45 017 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 411 zł	110	+30.1%	19 562 zł	82%	-39 663 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 065 zł	105	+28.6%	18 300 zł	82%	-38 341 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 158 zł	108	+27.9%	19 127 zł	82%	-39 170 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	50 010 zł	127	+32.9%	47 648 zł	75%	-51 833 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 260 zł	114	+30.3%	45 060 zł	77%	-47 416 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	56 506 zł	105	+29.1%	40 450 zł	78%	-44 573 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	47 140 zł	132	+32.9%	51 740 zł	73%	-54 145 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	50 357 zł	118	+30.1%	49 196 zł	75%	-49 790 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 826 zł	145	+35.5%	54 404 zł	71%	-58 638 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 415 zł	100	+27.6%	42 587 zł	78%	-43 133 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	55 504 zł	103	+27.0%	43 426 zł	78%	-43 966 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	43 044 zł	123	+32.2%	61 065 zł	71%	-54 740 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	46 364 zł	110	+29.7%	58 350 zł	74%	-50 287 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	49 544 zł	101	+28.4%	53 861 zł	76%	-47 474 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 241 zł	128	+32.2%	65 036 zł	70%	-57 021 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 528 zł	114	+29.4%	62 367 zł	72%	-52 631 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 857 zł	141	+34.8%	67 826 zł	66%	-61 550 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.