HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat piaseczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy217 738 mieszkańcówdochody własne 9076 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.61% do 6.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.36% do 19.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 892 zł132+33.9%26 880 zł78%-46 949 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 888 zł137+33.9%29 294 zł78%-49 328 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne66 026 zł119+31.3%22 518 zł80%-42 578 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 690 zł150+36.5%33 733 zł76%-53 776 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 990 zł123+31.1%25 006 zł79%-45 017 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 411 zł110+30.1%19 562 zł82%-39 663 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 065 zł105+28.6%18 300 zł82%-38 341 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 158 zł108+27.9%19 127 zł82%-39 170 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne72 462 zł97+27.6%15 297 zł84%-35 389 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 010 zł127+32.9%47 648 zł75%-51 833 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 260 zł114+30.3%45 060 zł77%-47 416 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 506 zł105+29.1%40 450 zł78%-44 573 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 140 zł132+32.9%51 740 zł73%-54 145 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 145 zł90+25.5%12 527 zł85%-32 598 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 224 zł93+24.9%13 369 zł85%-33 443 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 357 zł118+30.1%49 196 zł75%-49 790 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 826 zł145+35.5%54 404 zł71%-58 638 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian56 415 zł100+27.6%42 587 zł78%-43 133 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 424 zł83+24.9%11 169 zł86%-31 243 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 504 zł103+27.0%43 426 zł78%-43 966 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 674 zł92+26.6%37 956 zł80%-40 253 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 044 zł123+32.2%61 065 zł71%-54 740 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja46 364 zł110+29.7%58 350 zł74%-50 287 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 544 zł101+28.4%53 861 zł76%-47 474 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 241 zł128+32.2%65 036 zł70%-57 021 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 528 zł114+29.4%62 367 zł72%-52 631 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 474 zł85+24.5%37 019 zł81%-37 414 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 857 zł141+34.8%67 826 zł66%-61 550 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 551 zł88+23.9%37 902 zł80%-38 261 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 589 zł96+27.0%55 892 zł77%-45 970 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 125 zł75+22.4%6871 zł90%-26 973 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 679 zł99+26.3%56 761 zł77%-46 801 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 783 zł88+26.0%51 434 zł78%-43 118 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 751 zł78+23.9%35 702 zł82%-36 061 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 392 zł68+21.9%5528 zł90%-25 633 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 653 zł81+23.9%50 437 zł79%-40 244 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 730 zł84+23.3%51 319 zł78%-41 091 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 437 zł70+21.5%31 676 zł85%-31 810 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 930 zł74+23.3%49 119 zł80%-38 891 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 700 zł63+20.9%30 372 zł86%-30 472 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 619 zł66+20.9%45 089 zł82%-34 635 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 265 zł53+18.9%0 zł94%-20 135 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 883 zł59+20.3%43 785 zł83%-33 297 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 556 zł48+18.0%25 325 zł90%-24 996 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 742 zł44+17.4%38 728 zł86%-27 815 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.