Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowodworski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy79 351 mieszkańcówdochody własne 8873 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.46% do 0.61%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.5% do 18.55%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	66 463 zł	132	+5.8%	25 955 zł	89%	-21 386 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	63 364 zł	137	+5.8%	28 508 zł	86%	-23 939 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 589 zł	119	+3.7%	21 856 zł	92%	-17 288 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 172 zł	150	+7.9%	32 681 zł	85%	-28 113 zł	0.335
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	66 450 zł	123	+3.5%	24 505 zł	90%	-19 897 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 085 zł	110	+2.7%	18 792 zł	95%	-14 223 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 613 zł	105	+1.4%	17 916 zł	96%	-13 317 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 714 zł	108	+0.9%	18 757 zł	95%	-14 159 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 902 zł	127	+4.9%	45 348 zł	83%	-28 305 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 150 zł	114	+2.9%	42 691 zł	86%	-24 143 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 942 zł	132	+4.9%	49 225 zł	82%	-30 775 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 501 zł	105	+1.8%	38 334 zł	88%	-21 169 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 150 zł	118	+2.7%	46 608 zł	84%	-26 670 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 629 zł	145	+7.0%	51 976 zł	79%	-35 011 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 296 zł	100	+0.6%	40 144 zł	89%	-20 109 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 393 zł	103	+0.1%	41 001 zł	88%	-20 954 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 556 zł	123	+4.4%	57 690 zł	80%	-32 256 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 878 zł	110	+2.4%	54 917 zł	83%	-28 049 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 160 zł	101	+1.3%	50 671 zł	85%	-25 113 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 666 zł	128	+4.4%	61 455 zł	79%	-34 685 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 947 zł	114	+2.2%	58 723 zł	81%	-30 535 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 279 zł	141	+6.5%	64 301 zł	76%	-38 967 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.