Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wołomiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy277 725 mieszkańcówdochody własne 7108 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.02% do 4.8%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.09% do 22.44%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 997 zł	132	+27.0%	23 423 zł	82%	-32 267 zł	0.296
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	61 275 zł	137	+27.0%	25 569 zł	80%	-34 384 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 838 zł	119	+24.6%	19 555 zł	83%	-28 384 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 383 zł	150	+29.5%	29 497 zł	78%	-38 326 zł	0.344
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 092 zł	123	+24.3%	21 747 zł	82%	-30 546 zł	0.346
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 776 zł	110	+23.4%	17 077 zł	85%	-25 940 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 606 zł	105	+21.9%	15 790 zł	86%	-24 604 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 615 zł	108	+21.3%	16 722 zł	85%	-25 538 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 684 zł	127	+26.1%	42 245 zł	78%	-36 257 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 628 zł	114	+23.6%	40 014 zł	80%	-32 334 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	58 445 zł	105	+22.4%	35 984 zł	82%	-29 950 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 079 zł	132	+26.1%	45 960 zł	77%	-38 317 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 998 zł	118	+23.4%	43 760 zł	78%	-34 441 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 084 zł	145	+28.5%	48 250 zł	75%	-42 299 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	58 499 zł	100	+21.0%	37 869 zł	83%	-28 514 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	57 506 zł	103	+20.4%	38 810 zł	82%	-29 450 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 629 zł	123	+25.4%	54 320 zł	77%	-38 565 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 636 zł	110	+23.0%	51 991 zł	78%	-34 613 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 393 zł	101	+21.8%	48 114 zł	79%	-32 254 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 084 zł	128	+25.4%	57 926 zł	75%	-40 600 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 064 zł	114	+22.8%	55 614 zł	77%	-36 693 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 026 zł	141	+27.9%	60 329 zł	72%	-44 612 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 263 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.