HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wołomiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy277 725 mieszkańcówdochody własne 7108 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.02% do 4.8%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.09% do 22.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 997 zł132+27.0%23 423 zł82%-32 267 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 275 zł137+27.0%25 569 zł80%-34 384 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne66 838 zł119+24.6%19 555 zł83%-28 384 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 383 zł150+29.5%29 497 zł78%-38 326 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 092 zł123+24.3%21 747 zł82%-30 546 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 776 zł110+23.4%17 077 zł85%-25 940 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne69 606 zł105+21.9%15 790 zł86%-24 604 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 615 zł108+21.3%16 722 zł85%-25 538 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 553 zł97+21.0%13 285 zł88%-22 132 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 684 zł127+26.1%42 245 zł78%-36 257 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 628 zł114+23.6%40 014 zł80%-32 334 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 445 zł105+22.4%35 984 zł82%-29 950 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 079 zł132+26.1%45 960 zł77%-38 317 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 060 zł90+19.0%10 847 zł90%-19 677 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 998 zł118+23.4%43 760 zł78%-34 441 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 059 zł93+18.4%11 791 zł89%-20 623 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 084 zł145+28.5%48 250 zł75%-42 299 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian58 499 zł100+21.0%37 869 zł83%-28 514 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 259 zł83+18.4%9591 zł91%-18 423 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 506 zł103+20.4%38 810 zł82%-29 450 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 325 zł92+20.0%33 827 zł84%-26 102 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 629 zł123+25.4%54 320 zł77%-38 565 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja49 636 zł110+23.0%51 991 zł78%-34 613 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 393 zł101+21.8%48 114 zł79%-32 254 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja44 084 zł128+25.4%57 926 zł75%-40 600 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 064 zł114+22.8%55 614 zł77%-36 693 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 937 zł85+18.1%33 130 zł86%-23 605 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 026 zł141+27.9%60 329 zł72%-44 612 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 934 zł88+17.5%34 103 zł84%-24 553 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 567 zł96+20.4%49 892 zł80%-30 763 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 437 zł75+16.1%5996 zł95%-14 842 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 575 zł99+19.8%50 852 zł79%-31 699 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 336 zł88+19.5%46 011 zł82%-28 376 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 134 zł78+17.5%31 903 zł86%-22 353 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 626 zł68+15.5%4752 zł96%-13 599 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 009 zł81+17.5%45 208 zł84%-25 850 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 007 zł84+16.9%46 182 zł83%-26 798 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 299 zł70+15.2%28 535 zł90%-18 787 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 207 zł74+16.9%43 982 zł84%-24 598 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 486 zł63+14.6%27 318 zł91%-17 546 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 374 zł66+14.6%40 609 zł87%-21 027 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 918 zł53+12.7%0 zł99%-8863 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 562 zł59+14.1%39 395 zł89%-19 787 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 764 zł48+11.8%22 956 zł97%-12 826 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 843 zł44+11.3%35 049 zł94%-15 063 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 263 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.