HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cegłów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6073 mieszkańcówdochody własne 9845 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.43% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.4% do 60.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka680 515 zł133+3.2%21 209 zł79%-84 514 zł0.150
●RozwójProgramPodwyżka685 237 zł121+1.1%16 126 zł80%-79 474 zł0.238
Szeroki programBez zmianPodwyżka661 406 zł124+0.6%101 909 zł79%-83 189 zł0.277
●Szeroki programProgramBez zmian617 936 zł133+5.2%267 146 zł77%-87 591 zł0.308
RozwójProgramBez zmian622 645 zł121+3.2%262 384 zł78%-82 566 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka689 702 zł109-0.9%11 327 zł80%-74 699 zł0.351
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka648 709 zł116-0.9%151 822 zł79%-84 031 zł0.368
RozwójBez zmianPodwyżka666 102 zł112-1.4%96 924 zł80%-78 179 zł0.371
Bez zmianProgramBez zmian627 096 zł109+1.1%258 148 zł79%-77 806 zł0.397
Szeroki programBez zmianBez zmian600 462 zł124+2.7%343 736 zł77%-86 153 zł0.405
RozwójBez zmianBez zmian605 145 zł112+0.6%339 271 zł78%-81 157 zł0.454
RozwójWstrzymaniePodwyżka653 416 zł104-2.8%146 825 zł79%-79 009 zł0.465
●Szeroki programProgramObniżka571 291 zł133+6.8%453 569 zł75%-89 865 zł0.476
RozwójProgramObniżka575 990 zł121+4.7%449 090 zł76%-84 852 zł0.476
Bez zmianBez zmianPodwyżka670 542 zł100-3.3%92 201 zł80%-73 432 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka694 456 zł96-3.0%6199 zł81%-69 571 zł0.481
Szeroki programWstrzymanieBez zmian588 736 zł116+1.1%390 316 zł76%-86 917 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian631 834 zł96-1.1%253 670 zł80%-72 697 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka580 431 zł109+2.7%444 863 zł77%-80 103 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian609 571 zł100-1.4%335 058 zł79%-76 426 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian593 429 zł104-0.9%385 842 zł78%-81 911 zł0.544
Szeroki programBez zmianObniżka555 041 zł124+4.2%525 910 zł75%-88 343 zł0.550
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka657 865 zł92-4.8%142 091 zł80%-74 251 zł0.572
RozwójBez zmianObniżka559 714 zł112+2.1%521 454 zł76%-83 359 zł0.576
OgraniczenieProgramObniżka585 157 zł96+0.4%440 396 zł79%-75 008 zł0.580
OgraniczenieBez zmianPodwyżka675 267 zł87-5.4%87 326 zł81%-68 337 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian636 456 zł83-3.3%249 296 zł80%-67 719 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka544 042 zł116+2.7%569 819 zł75%-89 051 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka699 094 zł83-5.2%1202 zł82%-64 574 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian597 865 zł92-2.8%381 620 zł79%-77 168 zł0.626
Bez zmianBez zmianObniżka564 130 zł100+0.1%517 250 zł77%-78 638 zł0.627
OgraniczenieBez zmianBez zmian614 279 zł87-3.5%330 606 zł80%-71 349 zł0.632
RozwójWstrzymanieObniżka548 725 zł104+0.6%565 354 zł76%-84 056 zł0.654
Głębokie cięcieProgramObniżka589 767 zł83-1.9%436 033 zł80%-70 042 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka662 603 zł79-6.9%137 422 zł81%-69 141 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka568 826 zł87-2.1%512 810 zł79%-73 576 zł0.705
Bez zmianWstrzymanieObniżka553 151 zł92-1.4%561 141 zł77%-79 324 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian602 586 zł79-5.0%377 157 zł80%-72 077 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka679 877 zł74-7.6%82 964 zł82%-63 372 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian618 873 zł74-5.7%326 259 zł80%-66 403 zł0.747
OgraniczenieWstrzymanieObniżka557 859 zł79-3.5%556 689 zł78%-74 248 zł0.797
Głębokie cięcieBez zmianObniżka573 408 zł74-4.3%508 474 zł79%-68 643 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka667 225 zł66-9.0%133 049 zł81%-64 163 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian607 192 zł66-7.1%372 798 zł80%-67 117 zł0.843
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka562 453 zł66-5.7%552 342 zł79%-69 301 zł0.896

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 372 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 10.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.