Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat miński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy159 535 mieszkańcówdochody własne 7913 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.56% do 1.71%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.76% do 21.18%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	69 939 zł	132	+11.1%	24 523 zł	86%	-25 208 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 989 zł	137	+11.1%	26 864 zł	84%	-27 541 zł	0.315
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 875 zł	119	+8.9%	20 562 zł	88%	-21 246 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 994 zł	150	+13.3%	30 885 zł	82%	-31 570 zł	0.334
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	69 893 zł	123	+8.7%	22 983 zł	86%	-23 630 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	76 128 zł	110	+7.9%	17 817 zł	92%	-18 502 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 724 zł	105	+6.6%	16 742 zł	93%	-17 398 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	74 778 zł	108	+6.1%	17 633 zł	92%	-18 290 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	57 093 zł	127	+10.2%	44 370 zł	81%	-30 719 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	60 146 zł	114	+8.1%	42 056 zł	84%	-26 705 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	54 275 zł	132	+10.2%	48 231 zł	80%	-32 982 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 262 zł	105	+7.0%	37 802 zł	85%	-24 036 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	57 295 zł	118	+7.9%	45 964 zł	82%	-29 019 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	51 165 zł	145	+12.4%	50 674 zł	78%	-37 062 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	63 111 zł	100	+5.7%	39 875 zł	86%	-22 805 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 162 zł	103	+5.2%	40 785 zł	85%	-23 700 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	50 179 zł	123	+9.7%	57 139 zł	79%	-33 872 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	53 302 zł	110	+7.5%	54 747 zł	81%	-29 821 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	56 352 zł	101	+6.5%	50 609 zł	83%	-27 184 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 428 zł	128	+9.7%	60 901 zł	78%	-36 102 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 516 zł	114	+7.3%	58 541 zł	80%	-32 101 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 247 zł	141	+11.9%	63 357 zł	76%	-40 220 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.