HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat miński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy159 535 mieszkańcówdochody własne 7913 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.56% do 1.71%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.76% do 21.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 939 zł132+11.1%24 523 zł86%-25 208 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 989 zł137+11.1%26 864 zł84%-27 541 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne72 875 zł119+8.9%20 562 zł88%-21 246 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 994 zł150+13.3%30 885 zł82%-31 570 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 893 zł123+8.7%22 983 zł86%-23 630 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 128 zł110+7.9%17 817 zł92%-18 502 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne75 724 zł105+6.6%16 742 zł93%-17 398 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 778 zł108+6.1%17 633 zł92%-18 290 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne78 991 zł97+5.7%13 939 zł95%-14 624 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 093 zł127+10.2%44 370 zł81%-30 719 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 146 zł114+8.1%42 056 zł84%-26 705 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 275 zł132+10.2%48 231 zł80%-32 982 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 262 zł105+7.0%37 802 zł85%-24 036 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne80 530 zł90+4.0%11 484 zł96%-12 150 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 571 zł93+3.4%12 389 zł96%-13 055 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 295 zł118+7.9%45 964 zł82%-29 019 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 165 zł145+12.4%50 674 zł78%-37 062 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian63 111 zł100+5.7%39 875 zł86%-22 805 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne81 771 zł83+3.4%10 189 zł97%-10 855 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 162 zł103+5.2%40 785 zł85%-23 700 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 242 zł92+4.9%35 611 zł88%-20 105 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 179 zł123+9.7%57 139 zł79%-33 872 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja53 302 zł110+7.5%54 747 zł81%-29 821 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 352 zł101+6.5%50 609 zł83%-27 184 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 428 zł128+9.7%60 901 zł78%-36 102 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 516 zł114+7.3%58 541 zł80%-32 101 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 247 zł141+11.9%63 357 zł76%-40 220 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 899 zł85+3.1%34 784 zł91%-17 576 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 938 zł88+2.6%35 707 zł90%-18 484 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne85 247 zł75+1.4%6328 zł99%-7003 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 336 zł96+5.2%52 448 zł84%-25 883 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 387 zł99+4.7%53 358 zł83%-26 778 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 402 zł88+4.4%48 298 zł85%-23 216 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 138 zł78+2.6%33 507 zł93%-16 284 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 477 zł68+0.9%5045 zł99%-5721 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 128 zł81+2.6%47 353 zł87%-20 650 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 167 zł84+2.1%48 276 zł86%-21 557 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 599 zł70+0.6%29 790 zł96%-12 448 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 367 zł74+2.1%46 076 zł88%-19 357 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 827 zł63+0.1%28 526 zł97%-11 169 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 832 zł66+0.1%42 355 zł93%-15 517 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 098 zł53-1.6%0 zł100%-685 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 060 zł59-0.4%41 090 zł94%-14 238 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 432 zł48-2.4%23 789 zł99%-6151 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja71 669 zł44-2.9%36 355 zł98%-9215 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.