Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. st. Warszawa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy1 863 845 mieszkańcówdochody własne 15 226 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.03% do 2.52%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-6.85% do 21.86%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	108 073 zł	132	+13.1%	37 154 zł	73%	-91 240 zł	0.267
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	103 618 zł	137	+13.1%	40 373 zł	72%	-94 404 zł	0.290
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	99 794 zł	150	+15.3%	46 324 zł	70%	-100 389 zł	0.300
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	111 785 zł	119	+10.9%	31 331 zł	76%	-85 384 zł	0.309
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	107 266 zł	123	+10.6%	34 655 zł	74%	-88 652 zł	0.327
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	117 189 zł	110	+9.8%	26 962 zł	77%	-81 048 zł	0.335
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	115 327 zł	105	+8.5%	25 736 zł	77%	-79 754 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	114 705 zł	108	+7.9%	26 244 zł	77%	-80 264 zł	0.392
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	85 137 zł	127	+12.2%	77 016 zł	68%	-98 800 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	89 047 zł	114	+10.0%	74 851 zł	70%	-92 882 zł	0.470
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	80 909 zł	132	+12.2%	83 681 zł	67%	-101 867 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	94 214 zł	105	+8.9%	67 066 zł	72%	-88 652 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	76 889 zł	145	+14.4%	86 052 zł	64%	-107 913 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	84 754 zł	118	+9.8%	81 606 zł	68%	-96 053 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	92 786 zł	100	+7.6%	73 068 zł	72%	-87 189 zł	0.523
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	92 159 zł	103	+7.1%	73 622 zł	72%	-87 704 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	72 564 zł	123	+11.6%	103 301 zł	64%	-103 498 zł	0.549
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	76 595 zł	110	+9.4%	101 107 zł	67%	-97 527 zł	0.567
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	81 649 zł	101	+8.4%	93 551 zł	68%	-93 341 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	68 451 zł	128	+11.6%	109 770 zł	63%	-106 522 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	64 309 zł	141	+13.9%	112 086 zł	62%	-112 621 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	72 415 zł	114	+9.2%	107 634 zł	65%	-100 655 zł	0.590

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 396 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.