Przestrzeń decyzji · województwo

MAZOWIECKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy5 508 322 mieszkańcówdochody własne 10 869 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.47% do 1.13%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.46% do 18.83%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	77 519 zł	131	+8.2%	15 614 zł	84%	-37 268 zł	0.223
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	79 950 zł	118	+6.3%	11 622 zł	85%	-33 277 zł	0.297
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	73 804 zł	120	+5.9%	15 782 zł	83%	-37 437 zł	0.350
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	65 030 zł	137	+9.3%	27 080 zł	80%	-43 670 zł	0.366
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	67 605 zł	124	+7.4%	25 630 zł	81%	-39 605 zł	0.378
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	82 143 zł	105	+4.4%	7891 zł	86%	-29 546 zł	0.393
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	76 280 zł	107	+4.0%	12 999 zł	85%	-33 444 zł	0.426
	Bez zmian	Program	Bez zmian	69 939 zł	111	+5.5%	24 530 zł	83%	-35 802 zł	0.427
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	60 182 zł	134	+9.3%	36 990 zł	79%	-44 536 zł	0.442
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	62 600 zł	121	+7.4%	35 777 zł	80%	-40 677 zł	0.451
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	69 506 zł	110	+4.6%	21 811 zł	82%	-39 693 zł	0.454
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	61 762 zł	126	+7.0%	34 716 zł	79%	-43 597 zł	0.459
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	57 524 zł	147	+11.3%	38 435 zł	77%	-48 656 zł	0.469
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	64 375 zł	113	+5.1%	33 314 zł	81%	-39 535 zł	0.490
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	65 470 zł	107	+5.3%	33 696 zł	82%	-36 595 zł	0.492
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	57 158 zł	123	+7.0%	44 352 zł	78%	-44 346 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	54 463 zł	136	+8.9%	45 881 zł	76%	-48 463 zł	0.530
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	66 750 zł	100	+3.2%	32 141 zł	82%	-35 733 zł	0.549
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	57 757 zł	116	+5.7%	41 826 zł	78%	-45 691 zł	0.553
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	59 613 zł	110	+5.1%	43 055 zł	80%	-40 491 zł	0.555
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	60 431 zł	103	+3.8%	40 329 zł	79%	-41 589 zł	0.590
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	50 585 zł	126	+7.6%	52 780 zł	75%	-50 488 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	53 339 zł	113	+5.7%	51 158 zł	77%	-46 333 zł	0.619
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	55 852 zł	100	+3.8%	49 769 zł	79%	-42 440 zł	0.652

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 428 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.