HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

MAZOWIECKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5 508 322 mieszkańcówdochody własne 10 869 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.47% do 1.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.46% do 18.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja77 519 zł131+8.2%15 614 zł84%-37 268 zł0.223
●ZagęszczenieProgramKoncentracja79 950 zł118+6.3%11 622 zł85%-33 277 zł0.297
Szeroki programBez zmianKoncentracja73 804 zł120+5.9%15 782 zł83%-37 437 zł0.350
●Szeroki programProgramBez zmian65 030 zł137+9.3%27 080 zł80%-43 670 zł0.366
ZagęszczenieProgramBez zmian67 605 zł124+7.4%25 630 zł81%-39 605 zł0.378
●Bez zmianProgramKoncentracja82 143 zł105+4.4%7891 zł86%-29 546 zł0.393
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja76 280 zł107+4.0%12 999 zł85%-33 444 zł0.426
Bez zmianProgramBez zmian69 939 zł111+5.5%24 530 zł83%-35 802 zł0.427
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie60 182 zł134+9.3%36 990 zł79%-44 536 zł0.442
Bez zmianProgramWyrównywanie62 600 zł121+7.4%35 777 zł80%-40 677 zł0.451
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja69 506 zł110+4.6%21 811 zł82%-39 693 zł0.454
Szeroki programBez zmianBez zmian61 762 zł126+7.0%34 716 zł79%-43 597 zł0.459
●Szeroki programProgramWyrównywanie57 524 zł147+11.3%38 435 zł77%-48 656 zł0.469
ZagęszczenieBez zmianBez zmian64 375 zł113+5.1%33 314 zł81%-39 535 zł0.490
RedukcjaProgramWyrównywanie65 470 zł107+5.3%33 696 zł82%-36 595 zł0.492
RedukcjaProgramBez zmian72 743 zł97+3.4%22 551 zł85%-31 767 zł0.505
●RedukcjaProgramKoncentracja84 843 zł91+2.4%3906 zł89%-25 561 zł0.507
Bez zmianBez zmianKoncentracja78 517 zł94+2.2%11 924 zł86%-29 711 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja72 045 zł97+2.8%20 406 zł83%-35 659 zł0.526
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie57 158 zł123+7.0%44 352 zł78%-44 346 zł0.528
Szeroki programBez zmianWyrównywanie54 463 zł136+8.9%45 881 zł76%-48 463 zł0.530
Bez zmianBez zmianBez zmian66 750 zł100+3.2%32 141 zł82%-35 733 zł0.549
Szeroki programWstrzymanieBez zmian57 757 zł116+5.7%41 826 zł78%-45 691 zł0.553
Bez zmianBez zmianWyrównywanie59 613 zł110+5.1%43 055 zł80%-40 491 zł0.555
LikwidacjaProgramWyrównywanie68 279 zł93+3.2%31 709 zł84%-32 592 zł0.561
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian60 431 zł103+3.8%40 329 zł79%-41 589 zł0.590
LikwidacjaProgramBez zmian75 485 zł83+1.4%20 762 zł86%-27 811 zł0.601
RedukcjaBez zmianWyrównywanie62 498 zł96+3.0%40 927 zł82%-36 425 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie50 585 zł126+7.6%52 780 zł75%-50 488 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja74 345 zł84+1.0%19 287 zł85%-31 886 zł0.613
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie53 339 zł113+5.7%51 158 zł77%-46 333 zł0.619
●LikwidacjaProgramKoncentracja87 484 zł77+0.4%0 zł92%-21 655 zł0.626
RedukcjaBez zmianKoncentracja81 238 zł80+0.2%10 027 zł89%-25 739 zł0.627
RedukcjaBez zmianBez zmian69 570 zł86+1.2%30 111 zł85%-31 713 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieBez zmian62 865 zł90+2.0%39 062 zł81%-37 749 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie55 852 zł100+3.8%49 769 zł79%-42 440 zł0.652
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie65 322 zł82+1.0%39 199 zł84%-32 437 zł0.682
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie58 784 zł86+1.8%47 568 zł80%-38 342 zł0.707
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja77 116 zł70-1.0%17 349 zł86%-27 881 zł0.716
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 329 zł72-0.8%28 576 zł86%-27 771 zł0.723
RedukcjaWstrzymanieBez zmian65 732 zł76-0.0%36 958 zł83%-33 697 zł0.727
LikwidacjaBez zmianKoncentracja83 900 zł66-1.8%8533 zł92%-21 845 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie61 653 zł72-0.2%45 686 zł82%-34 324 zł0.779
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian68 539 zł62-2.0%35 268 zł85%-29 723 zł0.817
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja79 827 zł56-3.0%15 695 zł90%-23 953 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 428 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.