Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Suwałki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy68 143 mieszkańcówdochody własne 10 792 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.76% do 0.36%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.92% do 26.31%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	117 631 zł	132	+2.9%	29 681 zł	79%	-56 706 zł	0.260
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	113 756 zł	137	+2.9%	32 307 zł	78%	-59 332 zł	0.284
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	110 686 zł	150	+5.0%	37 163 zł	77%	-64 188 zł	0.291
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	120 621 zł	119	+0.9%	24 917 zł	79%	-51 941 zł	0.305
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	116 699 zł	123	+0.7%	27 664 zł	79%	-54 640 zł	0.323
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	125 070 zł	110	-0.1%	21 576 zł	81%	-48 601 zł	0.332
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	123 488 zł	105	-1.3%	20 349 zł	82%	-47 336 zł	0.384
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	122 677 zł	108	-1.8%	21 087 zł	81%	-48 076 zł	0.390
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	97 646 zł	127	+2.1%	66 578 zł	75%	-62 600 zł	0.445
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	100 810 zł	114	+0.1%	65 352 zł	77%	-57 783 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	93 966 zł	132	+2.1%	72 594 zł	74%	-65 149 zł	0.470
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	105 057 zł	105	-0.9%	58 658 zł	78%	-54 526 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	90 723 zł	145	+4.2%	73 908 zł	72%	-70 056 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	97 082 zł	118	-0.1%	71 406 zł	75%	-60 405 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	103 850 zł	100	-2.1%	64 249 zł	79%	-53 125 zł	0.523
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	103 036 zł	103	-2.6%	65 007 zł	78%	-53 868 zł	0.530
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	86 821 zł	123	+1.6%	90 661 zł	72%	-66 146 zł	0.549
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	90 090 zł	110	-0.4%	89 221 zł	74%	-61 287 zł	0.568
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	94 239 zł	101	-1.4%	82 734 zł	76%	-58 065 zł	0.573
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	83 241 zł	128	+1.6%	96 469 zł	71%	-68 659 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	79 893 zł	141	+3.6%	97 997 zł	69%	-73 609 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	86 460 zł	114	-0.6%	95 070 zł	73%	-63 874 zł	0.592

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.