HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Suwałki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy68 143 mieszkańcówdochody własne 10 792 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.76% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.92% do 26.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne117 631 zł132+2.9%29 681 zł79%-56 706 zł0.260
●RozwójDoinwestowanieAktywne113 756 zł137+2.9%32 307 zł78%-59 332 zł0.284
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne110 686 zł150+5.0%37 163 zł77%-64 188 zł0.291
●RozwójBez zmianAktywne120 621 zł119+0.9%24 917 zł79%-51 941 zł0.305
Bez zmianDoinwestowanieAktywne116 699 zł123+0.7%27 664 zł79%-54 640 zł0.323
●Szeroki programOgraniczenieAktywne125 070 zł110-0.1%21 576 zł81%-48 601 zł0.332
Bez zmianBez zmianAktywne123 488 zł105-1.3%20 349 zł82%-47 336 zł0.384
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne122 677 zł108-1.8%21 087 zł81%-48 076 zł0.390
●RozwójOgraniczenieAktywne127 959 zł97-2.1%16 926 zł82%-43 951 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian97 646 zł127+2.1%66 578 zł75%-62 600 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian100 810 zł114+0.1%65 352 zł77%-57 783 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian93 966 zł132+2.1%72 594 zł74%-65 149 zł0.470
Szeroki programOgraniczenieBez zmian105 057 zł105-0.9%58 658 zł78%-54 526 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian90 723 zł145+4.2%73 908 zł72%-70 056 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne129 356 zł90-3.8%13 897 zł82%-40 897 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne128 530 zł93-4.2%14 654 zł82%-41 655 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian97 082 zł118-0.1%71 406 zł75%-60 405 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne130 730 zł83-4.2%12 454 zł83%-39 455 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian103 850 zł100-2.1%64 249 zł79%-53 125 zł0.523
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian103 036 zł103-2.6%65 007 zł78%-53 868 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian108 121 zł92-2.9%57 544 zł79%-49 823 zł0.538
Szeroki programBez zmianRezygnacja86 821 zł123+1.6%90 661 zł72%-66 146 zł0.549
RozwójBez zmianRezygnacja90 090 zł110-0.4%89 221 zł74%-61 287 zł0.568
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja94 239 zł101-1.4%82 734 zł76%-58 065 zł0.573
RozwójDoinwestowanieRezygnacja83 241 zł128+1.6%96 469 zł71%-68 659 zł0.574
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja79 893 zł141+3.6%97 997 zł69%-73 609 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian109 695 zł85-4.5%57 971 zł80%-46 713 zł0.590
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja86 460 zł114-0.6%95 070 zł73%-63 874 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne135 103 zł75-6.1%7586 zł85%-34 597 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian108 865 zł88-5.0%58 747 zł79%-47 474 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja93 233 zł96-2.6%87 906 zł76%-56 588 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian111 065 zł78-5.0%56 547 zł81%-45 274 zł0.618
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja92 420 zł99-3.1%88 664 zł76%-57 331 zł0.620
RozwójOgraniczenieRezygnacja97 407 zł88-3.4%81 406 zł78%-53 320 zł0.623
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne136 461 zł68-6.6%6160 zł86%-33 173 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja99 083 zł81-5.0%81 622 zł79%-50 170 zł0.668
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja98 254 zł84-5.5%82 398 zł78%-50 930 zł0.674
LikwidacjaBez zmianBez zmian115 419 zł70-6.9%51 827 zł82%-40 439 zł0.676
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja100 454 zł74-5.5%80 198 zł79%-48 730 zł0.693
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian116 774 zł63-7.4%50 421 zł82%-39 018 zł0.709
LikwidacjaBez zmianRezygnacja104 813 zł66-7.4%75 473 zł80%-43 889 zł0.743
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne142 075 zł53-8.9%0 zł89%-27 025 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja106 168 zł59-7.8%74 065 zł81%-42 467 zł0.772
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian122 366 zł48-9.7%44 708 zł85%-32 895 zł0.810
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja111 765 zł44-10.1%68 388 zł83%-36 338 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.