HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Filipów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4011 mieszkańcówdochody własne 9137 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.13% do 0.98%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.41% do 42.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka230 931 zł133-6.1%21 120 zł72%-86 096 zł0.190
●RozwójProgramPodwyżka235 541 zł121-7.9%16 064 zł73%-81 041 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka223 646 zł124-8.4%47 817 zł72%-84 907 zł0.305
●Szeroki programProgramBez zmian203 196 zł133-4.2%109 506 zł70%-89 183 zł0.348
RozwójProgramBez zmian207 793 zł121-6.1%104 653 zł71%-84 145 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka239 897 zł109-9.8%11 272 zł74%-76 248 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka228 233 zł112-10.2%42 976 zł73%-79 878 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka217 941 zł116-9.8%66 177 zł71%-85 887 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian212 135 zł109-7.9%100 060 zł72%-79 370 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian196 696 zł124-6.5%135 735 zł69%-87 874 zł0.427
RozwójBez zmianBez zmian201 269 zł112-8.4%130 908 zł71%-82 862 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka222 538 zł104-11.6%61 324 zł73%-80 844 zł0.476
RozwójProgramObniżka187 208 zł121-4.7%171 919 zł68%-86 438 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka244 526 zł96-11.8%6107 zł75%-71 083 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka232 565 zł100-12.0%38 394 zł74%-75 111 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian216 747 zł96-10.0%95 301 zł73%-74 227 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka182 621 zł133-2.7%176 761 zł67%-91 463 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian191 461 zł116-7.9%152 687 zł68%-88 771 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka191 540 zł109-6.5%167 466 zł71%-81 676 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian205 588 zł100-10.2%126 341 zł72%-78 113 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian196 044 zł104-9.8%147 849 zł71%-83 747 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka176 705 zł124-5.1%201 211 zł67%-90 066 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka196 139 zł96-8.6%163 072 zł71%-76 549 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka181 268 zł112-7.0%196 430 zł68%-85 068 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka226 881 zł92-13.4%56 731 zł74%-76 064 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka237 167 zł87-14.0%33 492 zł75%-69 976 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka185 577 zł100-8.9%192 291 zł70%-80 331 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian221 248 zł83-12.0%90 999 zł75%-69 219 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka171 820 zł116-6.5%217 108 zł67%-90 903 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka249 042 zł83-13.8%1169 zł78%-66 055 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian200 373 zł92-11.6%143 271 zł71%-78 984 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian210 173 zł87-12.2%121 938 zł73%-73 000 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka176 393 zł104-8.4%212 312 zł67%-85 891 zł0.639
Głębokie cięcieProgramObniżka200 628 zł83-10.7%158 782 zł73%-71 557 zł0.646
OgraniczenieBez zmianObniżka190 149 zł87-10.9%187 922 zł71%-75 234 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka180 712 zł92-10.2%208 163 zł69%-81 142 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka231 496 zł79-15.3%51 815 zł75%-70 912 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian204 971 zł79-13.5%138 856 zł73%-73 855 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian214 647 zł74-14.2%117 660 zł74%-68 022 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka241 658 zł74-16.0%29 047 zł78%-64 976 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka185 297 zł79-12.2%203 782 zł71%-76 029 zł0.766
Głębokie cięcieBez zmianObniżka194 611 zł74-12.9%183 655 zł73%-70 271 zł0.767
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka235 999 zł66-17.2%47 366 zł78%-65 897 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian209 457 zł66-15.5%134 566 zł74%-68 861 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka189 771 zł66-14.2%199 503 zł72%-71 050 zł0.860

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 362 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.93 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 85% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.