HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bakałarzewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2996 mieszkańcówdochody własne 12 498 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.97% do 1.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.75% do 44.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka402 892 zł133+0.3%24 189 zł81%-83 450 zł0.170
●RozwójProgramPodwyżka408 324 zł121-1.7%18 201 zł82%-77 463 zł0.245
Szeroki programBez zmianPodwyżka390 114 zł124-2.2%66 772 zł81%-83 126 zł0.293
●Szeroki programProgramBez zmian358 307 zł133+2.3%158 271 zł79%-89 963 zł0.329
RozwójProgramBez zmian363 722 zł121+0.3%152 502 zł80%-83 998 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka413 483 zł109-3.7%12 498 zł82%-71 760 zł0.353
RozwójBez zmianPodwyżka395 514 zł112-4.1%61 021 zł81%-77 175 zł0.377
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka380 810 zł116-3.7%94 386 zł81%-85 036 zł0.382
Bez zmianProgramBez zmian368 864 zł109-1.7%147 015 zł81%-78 317 zł0.400
Szeroki programBez zmianBez zmian346 775 zł124-0.2%198 379 zł79%-89 409 zł0.417
RozwójBez zmianBez zmian352 157 zł112-2.2%192 648 zł80%-83 481 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka386 224 zł104-5.6%88 620 zł81%-79 069 zł0.471
RozwójProgramObniżka330 617 zł121+1.8%253 222 zł79%-88 819 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka400 641 zł100-6.0%55 550 zł82%-71 508 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka419 073 zł96-5.8%6245 zł83%-65 507 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka325 215 zł133+3.8%258 976 zł78%-94 768 zł0.486
Szeroki programWstrzymanieBez zmian338 215 zł116-1.7%223 906 zł79%-91 170 zł0.493
OgraniczenieProgramBez zmian374 431 zł96-3.8%141 243 zł82%-72 091 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka335 746 zł109-0.2%247 921 zł79%-83 154 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian357 267 zł100-4.1%187 196 zł81%-77 835 zł0.528
RozwójWstrzymanieBez zmian343 611 zł104-3.7%218 160 zł79%-85 225 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka314 612 zł124+1.3%296 444 zł78%-94 045 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka341 297 zł96-2.4%242 662 zł80%-76 949 zł0.568
RozwójBez zmianObniżka319 981 zł112-0.7%290 760 zł79%-88 133 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka391 364 zł92-7.5%83 135 zł82%-73 385 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka406 193 zł87-8.1%49 585 zł83%-65 296 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian379 849 zł83-6.0%136 105 zł82%-66 043 zł0.609
Bez zmianBez zmianObniżka325 078 zł100-2.7%285 904 zł79%-82 503 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka306 607 zł116-0.2%320 406 zł76%-95 695 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka424 512 zł83-7.9%332 zł85%-59 433 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian348 733 zł92-5.6%212 694 zł80%-79 563 zł0.622
OgraniczenieBez zmianBez zmian362 797 zł87-6.2%181 914 zł81%-71 651 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka311 989 zł104-2.2%314 697 zł78%-89 767 zł0.646
Głębokie cięcieProgramObniżka346 700 zł83-4.6%237 539 zł81%-70 920 zł0.657
OgraniczenieBez zmianObniżka330 591 zł87-4.8%280 679 zł80%-76 340 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka396 933 zł79-9.5%77 151 zł83%-67 153 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka317 099 zł92-4.1%309 829 zł79%-84 121 zł0.701
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian354 280 zł79-7.6%207 392 zł81%-73 359 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka411 596 zł74-10.2%44 243 zł84%-59 262 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian368 179 zł74-8.4%176 809 zł82%-65 643 zł0.738
OgraniczenieWstrzymanieObniżka322 629 zł79-6.2%304 588 zł80%-77 937 zł0.780
Głębokie cięcieBez zmianObniżka335 958 zł74-7.0%275 590 zł81%-70 351 zł0.782
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka402 352 zł66-11.6%71 801 zł83%-61 098 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian359 678 zł66-9.8%202 273 zł82%-67 331 zł0.833
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka328 011 zł66-8.4%299 484 zł81%-71 929 zł0.875

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 432 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.