Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sejneński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy18 434 mieszkańcówdochody własne 11 776 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.34% do -0.11%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.43% do 32.42%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (11)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	205 201 zł	132	-7.2%	32 046 zł	82%	-59 565 zł	0.225
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	197 808 zł	150	-5.3%	40 104 zł	81%	-67 624 zł	0.242
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	200 335 zł	137	-7.2%	34 967 zł	82%	-62 486 zł	0.247
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	207 638 zł	119	-9.0%	27 010 zł	83%	-54 530 zł	0.285
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	202 719 zł	123	-9.2%	30 083 zł	82%	-57 542 zł	0.301
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	213 194 zł	110	-9.9%	23 231 zł	85%	-50 750 zł	0.319
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	209 938 zł	105	-11.0%	22 210 zł	85%	-49 683 zł	0.375
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	209 186 zł	108	-11.5%	22 875 zł	84%	-50 350 zł	0.380
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	176 166 zł	127	-7.9%	89 054 zł	80%	-66 996 zł	0.437
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	168 797 zł	145	-6.0%	96 870 zł	79%	-75 027 zł	0.462
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	171 571 zł	132	-7.9%	97 431 zł	79%	-69 824 zł	0.463
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	178 851 zł	114	-9.7%	89 713 zł	81%	-61 896 zł	0.470
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	184 128 zł	105	-10.7%	80 533 zł	82%	-58 217 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	174 201 zł	118	-9.9%	98 126 zł	80%	-64 816 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	181 397 zł	100	-11.7%	90 501 zł	82%	-56 984 zł	0.530
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	180 641 zł	103	-12.2%	91 197 zł	82%	-57 654 zł	0.535
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	160 507 zł	123	-8.4%	126 431 zł	79%	-71 458 zł	0.558
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	153 132 zł	141	-6.5%	134 254 zł	76%	-79 495 zł	0.582
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	156 051 zł	128	-8.4%	134 496 zł	78%	-74 242 zł	0.583
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	163 337 zł	110	-10.2%	126 771 zł	79%	-66 306 zł	0.584
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	168 477 zł	101	-11.1%	117 903 zł	80%	-62 669 zł	0.587
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	158 824 zł	114	-10.4%	134 875 zł	79%	-69 184 zł	0.608

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.