HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sejneński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy18 434 mieszkańcówdochody własne 11 776 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.34% do -0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.43% do 32.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (11)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne205 201 zł132-7.2%32 046 zł82%-59 565 zł0.225
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne197 808 zł150-5.3%40 104 zł81%-67 624 zł0.242
●RozwójDoinwestowanieAktywne200 335 zł137-7.2%34 967 zł82%-62 486 zł0.247
●RozwójBez zmianAktywne207 638 zł119-9.0%27 010 zł83%-54 530 zł0.285
Bez zmianDoinwestowanieAktywne202 719 zł123-9.2%30 083 zł82%-57 542 zł0.301
●Szeroki programOgraniczenieAktywne213 194 zł110-9.9%23 231 zł85%-50 750 zł0.319
Bez zmianBez zmianAktywne209 938 zł105-11.0%22 210 zł85%-49 683 zł0.375
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne209 186 zł108-11.5%22 875 zł84%-50 350 zł0.380
●RozwójOgraniczenieAktywne215 520 zł97-11.7%18 324 zł86%-45 843 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian176 166 zł127-7.9%89 054 zł80%-66 996 zł0.437
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian168 797 zł145-6.0%96 870 zł79%-75 027 zł0.462
RozwójDoinwestowanieBez zmian171 571 zł132-7.9%97 431 zł79%-69 824 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian178 851 zł114-9.7%89 713 zł81%-61 896 zł0.470
●OgraniczenieBez zmianAktywne216 283 zł90-13.2%15 144 zł86%-42 632 zł0.479
Szeroki programOgraniczenieBez zmian184 128 zł105-10.7%80 533 zł82%-58 217 zł0.479
LikwidacjaDoinwestowanieAktywne215 513 zł93-13.7%15 829 zł86%-43 319 zł0.482
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian174 201 zł118-9.9%98 126 zł80%-64 816 zł0.494
●Bez zmianOgraniczenieAktywne217 713 zł83-13.7%13 629 zł88%-41 119 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian181 397 zł100-11.7%90 501 zł82%-56 984 zł0.530
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian180 641 zł103-12.2%91 197 zł82%-57 654 zł0.535
RozwójOgraniczenieBez zmian186 702 zł92-12.4%81 316 zł82%-53 244 zł0.544
Szeroki programBez zmianRezygnacja160 507 zł123-8.4%126 431 zł79%-71 458 zł0.558
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja153 132 zł141-6.5%134 254 zł76%-79 495 zł0.582
RozwójDoinwestowanieRezygnacja156 051 zł128-8.4%134 496 zł78%-74 242 zł0.583
RozwójBez zmianRezygnacja163 337 zł110-10.2%126 771 zł79%-66 306 zł0.584
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja168 477 zł101-11.1%117 903 zł80%-62 669 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne222 492 zł75-15.4%8234 zł90%-35 737 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian187 716 zł85-13.9%83 707 zł83%-49 962 zł0.599
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian186 942 zł88-14.4%84 422 zł83%-50 653 zł0.604
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja158 824 zł114-10.4%134 875 zł79%-69 184 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian189 142 zł78-14.4%82 222 zł83%-48 453 zł0.627
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne223 904 zł68-15.8%6739 zł91%-34 244 zł0.631
Bez zmianBez zmianRezygnacja166 026 zł96-12.2%127 243 zł80%-61 345 zł0.633
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja165 271 zł99-12.6%127 938 zł80%-62 015 zł0.639
RozwójOgraniczenieRezygnacja171 195 zł88-12.9%118 366 zł82%-57 646 zł0.641
LikwidacjaBez zmianBez zmian193 899 zł70-16.1%77 063 zł86%-43 096 zł0.685
OgraniczenieBez zmianRezygnacja172 351 zł81-14.4%120 442 zł82%-54 315 zł0.689
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja171 578 zł84-14.8%121 156 zł82%-55 005 zł0.694
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja173 778 zł74-14.8%118 956 zł82%-52 805 zł0.714
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian195 308 zł63-16.5%75 597 zł86%-41 607 zł0.718
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne229 965 zł53-18.0%0 zł94%-27 519 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja178 541 zł66-16.5%113 791 zł83%-47 441 zł0.762
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja179 951 zł59-17.0%112 324 zł84%-45 951 zł0.792
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian201 345 zł48-18.6%69 524 zł89%-34 910 zł0.818
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja185 994 zł44-19.0%106 340 zł86%-39 247 zł0.881

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.