HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jasionówka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2413 mieszkańcówdochody własne 9173 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.25% do 1.6%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-28.93% do 61.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka536 153 zł133-12.3%22 700 zł65%-123 739 zł0.157
●RozwójProgramPodwyżka540 836 zł121-14.1%17 459 zł66%-118 506 zł0.240
Szeroki programBez zmianPodwyżka520 938 zł124-14.5%99 334 zł64%-121 771 zł0.283
●Szeroki programProgramBez zmian485 239 zł133-10.5%259 575 zł63%-124 378 zł0.315
RozwójProgramBez zmian489 908 zł121-12.3%255 061 zł63%-119 164 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka545 264 zł109-15.8%12 490 zł67%-113 537 zł0.352
RozwójBez zmianPodwyżka525 598 zł112-16.2%94 350 zł65%-116 563 zł0.373
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka510 514 zł116-15.8%147 810 zł64%-122 424 zł0.373
Bez zmianProgramBez zmian494 321 zł109-14.1%250 798 zł65%-114 216 zł0.398
Szeroki programBez zmianBez zmian471 356 zł124-12.7%334 191 zł63%-122 360 zł0.409
RozwójBez zmianBez zmian476 000 zł112-14.5%329 698 zł63%-117 172 zł0.455
RozwójWstrzymaniePodwyżka515 185 zł104-17.5%142 812 zł65%-117 200 zł0.467
RozwójProgramObniżka451 936 zł121-11.0%436 239 zł62%-119 660 zł0.476
●Szeroki programProgramObniżka447 278 zł133-9.2%440 743 zł62%-124 858 zł0.479
Bez zmianBez zmianPodwyżka530 003 zł100-17.9%89 626 zł67%-111 620 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka549 985 zł96-17.7%7101 zł67%-108 147 zł0.481
Szeroki programWstrzymanieBez zmian461 725 zł116-14.1%379 506 zł62%-122 968 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian499 023 zł96-16.0%246 275 zł66%-108 852 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka456 339 zł109-12.7%431 987 zł63%-114 726 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian480 391 zł100-16.2%325 456 zł65%-112 249 zł0.529
RozwójWstrzymanieBez zmian466 381 zł104-15.8%375 003 zł63%-117 765 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka434 393 zł124-11.4%510 984 zł62%-122 804 zł0.551
RozwójBez zmianObniżka439 027 zł112-13.2%506 502 zł62%-117 631 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka519 601 zł92-19.1%138 159 zł66%-112 241 zł0.573
OgraniczenieProgramObniżka461 027 zł96-14.7%427 477 zł64%-109 382 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka534 696 zł87-19.7%84 917 zł67%-106 259 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian503 609 zł83-17.9%241 862 zł67%-103 635 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka425 357 zł116-12.7%553 713 zł62%-123 380 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka554 588 zł83-19.6%1923 zł68%-102 906 zł0.616
Bez zmianBez zmianObniżka443 406 zł100-14.9%502 271 zł63%-112 723 zł0.622
Bez zmianWstrzymanieBez zmian470 783 zł92-17.5%370 750 zł64%-112 827 zł0.624
OgraniczenieBez zmianBez zmian485 066 zł87-18.1%320 958 zł66%-106 915 zł0.630
RozwójWstrzymanieObniżka430 002 zł104-14.5%549 220 zł62%-118 192 zł0.651
Głębokie cięcieProgramObniżka465 600 zł83-16.6%423 077 zł65%-104 183 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka524 309 zł79-20.9%133 628 zł67%-106 861 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka448 068 zł87-16.8%497 786 zł64%-107 408 zł0.699
Bez zmianWstrzymanieObniżka434 393 zł92-16.2%544 979 zł62%-113 269 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian475 472 zł79-19.3%366 238 zł65%-107 473 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka539 274 zł74-21.6%80 510 zł68%-101 047 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian489 626 zł74-20.0%316 568 zł67%-101 726 zł0.743
OgraniczenieWstrzymanieObniżka439 068 zł79-18.1%540 480 zł64%-107 935 zł0.791
Głębokie cięcieBez zmianObniżka452 614 zł74-18.7%493 409 zł65%-102 238 zł0.794
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka528 899 zł66-22.8%129 208 zł68%-101 630 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian480 045 zł66-21.2%361 835 zł67%-102 267 zł0.839
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka443 628 zł66-20.0%536 090 zł65%-102 747 zł0.888

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 369 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.80 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 98% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.