Augustów
Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.
Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.
Dźwignie, którymi dysponuje gmina
Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.
Poziom usług dla mieszkańców
Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Głębokie cięcie | -360 | -0.45 | -1.20 | 0 | -26 |
| Ograniczenie | -180 | -0.22 | -0.60 | 0 | -13 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Rozwój | +200 | +0.20 | +0.50 | 0 | +12 |
| Szeroki program | +420 | +0.40 | +1.00 | 0 | +24 |
Inwestycje majątkowe
Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Wstrzymanie | -150 | -0.15 | 0 | -0.30 | -8 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Program | +380 | +0.25 | +0.30 | +0.50 | +9 |
Podatki i opłaty lokalne
Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.
| Poziom | zł/rok | Ludność | Koszt | Dochód | Usługi |
|---|---|---|---|---|---|
| Obniżka | 0 | +0.15 | 0 | -1.20 | 0 |
| Bez zmian | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Podwyżka | 0 | -0.20 | 0 | +1.50 | 0 |
Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.
| Usługi | Inwestycje | Obciążenia | Bilans | Usługi | Ludność | Maks. żal | Pokrycie | Najgorszy | Do ideału | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ● | Szeroki program | Program | Podwyżka | 55 463 zł | 133 | -3.6% | 18 140 zł | 100% | -2659 zł | 0.266 |
| ● | Rozwój | Program | Podwyżka | 59 713 zł | 121 | -5.5% | 13 526 zł | 100% | 1946 zł | 0.289 |
| Szeroki program | Bez zmian | Podwyżka | 53 363 zł | 124 | -6.0% | 21 442 zł | 100% | -3468 zł | 0.353 | |
| ● | Bez zmian | Program | Podwyżka | 63 717 zł | 109 | -7.4% | 9167 zł | 100% | 6298 zł | 0.368 |
| Rozwój | Program | Bez zmian | 47 391 zł | 121 | -3.6% | 29 826 zł | 99% | -6723 zł | 0.382 | |
| Rozwój | Bez zmian | Podwyżka | 57 593 zł | 112 | -7.9% | 16 891 zł | 100% | 1114 zł | 0.403 | |
| ● | Szeroki program | Program | Bez zmian | 43 152 zł | 133 | -1.6% | 34 385 zł | 97% | -11 314 zł | 0.406 |
| Bez zmian | Program | Bez zmian | 51 384 zł | 109 | -5.5% | 25 520 zł | 100% | -2386 zł | 0.411 | |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Podwyżka | 50 878 zł | 116 | -7.4% | 24 911 zł | 100% | -5390 zł | 0.433 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Bez zmian | 41 430 zł | 124 | -4.1% | 37 365 zł | 97% | -11 845 zł | 0.459 | |
| Rozwój | Bez zmian | Bez zmian | 45 648 zł | 112 | -6.0% | 32 829 zł | 99% | -7276 zł | 0.468 | |
| Rozwój | Program | Obniżka | 38 292 zł | 121 | -2.1% | 42 045 zł | 94% | -13 120 zł | 0.487 | |
| Bez zmian | Program | Obniżka | 42 277 zł | 109 | -4.1% | 37 843 zł | 98% | -8793 zł | 0.487 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Podwyżka | 61 577 zł | 100 | -9.7% | 12 593 zł | 100% | 5444 zł | 0.489 | |
| Rozwój | Wstrzymanie | Podwyżka | 55 117 zł | 104 | -9.2% | 20 350 zł | 100% | -796 zł | 0.492 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Bez zmian | 49 621 zł | 100 | -7.9% | 28 588 zł | 100% | -2961 zł | 0.517 | |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Bez zmian | 39 174 zł | 116 | -5.5% | 40 533 zł | 94% | -13 592 zł | 0.523 | |
| ● | Szeroki program | Program | Obniżka | 34 062 zł | 133 | -0.2% | 46 522 zł | 90% | -17 700 zł | 0.528 |
| Rozwój | Wstrzymanie | Bez zmian | 43 401 zł | 104 | -7.4% | 35 986 zł | 98% | -9013 zł | 0.548 | |
| Rozwój | Bez zmian | Obniżka | 36 828 zł | 112 | -4.6% | 44 726 zł | 94% | -13 467 zł | 0.549 | |
| Szeroki program | Bez zmian | Obniżka | 32 618 zł | 124 | -2.6% | 49 156 zł | 89% | -18 024 zł | 0.562 | |
| Bez zmian | Bez zmian | Obniżka | 40 793 zł | 100 | -6.5% | 40 546 zł | 98% | -9162 zł | 0.574 | |
| Szeroki program | Wstrzymanie | Obniżka | 30 532 zł | 116 | -4.1% | 52 077 zł | 88% | -19 643 zł | 0.615 | |
| Rozwój | Wstrzymanie | Obniżka | 34 750 zł | 104 | -6.0% | 47 621 zł | 92% | -15 075 zł | 0.619 |
Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.
Co z tego wynika
Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.
Cena rozwoju
Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 331 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.
Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.
Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.