HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Augustów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy28 793 mieszkańcówdochody własne 8608 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.41% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.15% do 28.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka116 031 zł133-1.6%18 957 zł82%-41 300 zł0.227
●RozwójProgramPodwyżka120 466 zł121-3.6%14 175 zł83%-36 518 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka112 059 zł124-4.1%29 661 zł82%-41 087 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka124 651 zł109-5.5%9651 zł85%-31 994 zł0.361
RozwójProgramBez zmian102 488 zł121-1.6%53 073 zł80%-42 457 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian98 065 zł133+0.4%57 748 zł79%-47 224 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka116 471 zł112-6.0%24 997 zł82%-36 331 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian106 660 zł109-3.6%48 653 zł82%-37 947 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka108 391 zł116-5.5%37 704 zł81%-42 481 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian94 625 zł124-2.1%67 857 zł79%-46 811 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian99 025 zł112-4.1%63 206 zł80%-42 070 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka129 072 zł96-7.6%4818 zł88%-27 161 zł0.483
RozwójProgramObniżka89 189 zł121-0.1%82 232 zł78%-46 837 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka112 813 zł104-7.4%33 030 zł82%-37 713 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka120 634 zł100-7.9%20 588 zł85%-31 832 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian111 066 zł96-5.7%43 950 zł83%-33 133 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka93 353 zł109-2.1%77 823 zł79%-42 338 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian91 278 zł116-3.6%75 241 zł78%-48 077 zł0.512
●Szeroki programProgramObniżka84 775 zł133+1.9%86 898 zł76%-51 593 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian103 175 zł100-6.0%58 811 zł82%-37 585 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka97 747 zł96-4.3%73 132 zł82%-37 537 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian95 687 zł104-5.5%70 580 zł79%-43 325 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka86 121 zł112-2.6%91 542 zł78%-46 302 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka81 730 zł124-0.6%96 182 zł75%-51 033 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka116 985 zł92-9.2%28 611 zł84%-33 203 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka90 263 zł100-4.6%87 157 zł79%-41 828 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian115 368 zł83-7.9%39 639 zł86%-28 438 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka125 029 zł87-9.9%15 896 zł88%-27 027 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian107 555 zł87-8.0%54 137 zł83%-32 799 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian99 847 zł92-7.4%66 175 zł82%-38 829 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka78 621 zł116-2.1%103 075 zł75%-52 205 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka133 389 zł83-9.7%191 zł91%-22 449 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka102 039 zł83-6.5%69 039 zł83%-32 855 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka83 022 zł104-4.1%98 424 zł77%-47 463 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka94 631 zł87-6.6%82 678 zł81%-37 056 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka87 172 zł92-6.0%94 029 zł79%-42 979 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka121 392 zł79-11.2%23 906 zł86%-28 384 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian104 238 zł79-9.4%61 488 zł82%-34 029 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian111 833 zł74-10.2%50 045 zł86%-28 132 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka129 322 zł74-12.0%11 514 zł91%-22 343 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka91 552 zł79-8.0%89 456 zł80%-38 193 zł0.744
Głębokie cięcieBez zmianObniżka98 898 zł74-8.8%78 618 zł83%-32 402 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian108 527 zł66-11.5%57 303 zł85%-29 349 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka125 695 zł66-13.3%19 432 zł90%-23 687 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka95 830 zł66-10.2%85 385 zł82%-33 526 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 347 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.