Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Łomża

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy59 263 mieszkańcówdochody własne 9150 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.06% do 0.81%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.27% do 18.57%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 972 zł	132	-1.4%	27 137 zł	84%	-32 132 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 815 zł	137	-1.4%	29 769 zł	83%	-34 735 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 195 zł	119	-3.3%	22 860 zł	86%	-27 837 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	56 523 zł	150	+0.6%	34 123 zł	81%	-39 109 zł	0.337
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 994 zł	123	-3.5%	25 563 zł	85%	-30 509 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 787 zł	110	-4.3%	19 669 zł	88%	-24 664 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	69 309 zł	105	-5.4%	18 728 zł	89%	-23 685 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 429 zł	108	-5.9%	19 539 zł	88%	-24 498 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 239 zł	127	-2.2%	47 037 zł	79%	-38 886 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	52 586 zł	114	-4.1%	44 196 zł	82%	-34 530 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 225 zł	132	-2.2%	51 026 zł	77%	-41 407 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	56 030 zł	105	-5.1%	39 656 zł	84%	-31 445 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 526 zł	118	-4.3%	48 240 zł	80%	-37 118 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	42 810 zł	145	-0.2%	53 944 zł	75%	-45 841 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	55 823 zł	100	-6.2%	41 483 zł	84%	-30 316 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	54 940 zł	103	-6.7%	42 305 zł	84%	-31 131 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	41 773 zł	123	-2.7%	59 638 zł	76%	-42 804 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 195 zł	110	-4.6%	56 678 zł	79%	-38 403 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 569 zł	101	-5.5%	52 283 zł	81%	-35 356 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 829 zł	128	-2.7%	63 514 zł	75%	-45 285 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 205 zł	114	-4.8%	60 609 zł	76%	-40 953 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 338 zł	141	-0.7%	66 551 zł	72%	-49 765 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.