HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Łomża

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 263 mieszkańcówdochody własne 9150 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.06% do 0.81%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.27% do 18.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 972 zł132-1.4%27 137 zł84%-32 132 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 815 zł137-1.4%29 769 zł83%-34 735 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne66 195 zł119-3.3%22 860 zł86%-27 837 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 523 zł150+0.6%34 123 zł81%-39 109 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 994 zł123-3.5%25 563 zł85%-30 509 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 787 zł110-4.3%19 669 zł88%-24 664 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne69 309 zł105-5.4%18 728 zł89%-23 685 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 429 zł108-5.9%19 539 zł88%-24 498 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne72 924 zł97-6.2%15 477 zł92%-20 469 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 239 zł127-2.2%47 037 zł79%-38 886 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 586 zł114-4.1%44 196 zł82%-34 530 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 225 zł132-2.2%51 026 zł77%-41 407 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 030 zł105-5.1%39 656 zł84%-31 445 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 650 zł90-7.8%12 814 zł95%-17 783 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 756 zł93-8.3%13 640 zł93%-18 611 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 526 zł118-4.3%48 240 zł80%-37 118 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 810 zł145-0.2%53 944 zł75%-45 841 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian55 823 zł100-6.2%41 483 zł84%-30 316 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 956 zł83-8.3%11 440 zł96%-16 411 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 940 zł103-6.7%42 305 zł84%-31 131 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 292 zł92-7.0%36 913 zł86%-27 188 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 773 zł123-2.7%59 638 zł76%-42 804 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja45 195 zł110-4.6%56 678 zł79%-38 403 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 569 zł101-5.5%52 283 zł81%-35 356 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 829 zł128-2.7%63 514 zł75%-45 285 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 205 zł114-4.8%60 609 zł76%-40 953 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 338 zł141-0.7%66 551 zł72%-49 765 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 143 zł85-8.5%35 748 zł87%-24 437 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 247 zł88-9.0%36 601 zł86%-25 268 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 886 zł75-10.1%7020 zł98%-12 001 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 506 zł96-6.7%53 967 zł81%-34 144 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 624 zł99-7.1%54 804 zł81%-34 959 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 906 zł88-7.4%49 553 zł83%-31 054 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 447 zł78-9.0%34 401 zł89%-23 068 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 179 zł68-10.5%5662 zł98%-10 645 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 832 zł81-9.0%48 284 zł84%-28 259 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 936 zł84-9.5%49 136 zł84%-29 090 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 360 zł70-10.8%30 186 zł92%-18 677 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 136 zł74-9.5%46 936 zł85%-26 890 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 650 zł63-11.3%28 853 zł93%-17 323 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 053 zł66-11.3%42 716 zł89%-22 494 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 301 zł53-12.8%0 zł99%-4994 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 344 zł59-11.7%41 382 zł90%-21 139 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 754 zł48-13.5%23 572 zł98%-11 695 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 452 zł44-13.9%36 092 zł95%-15 505 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.