Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zambrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy41 109 mieszkańcówdochody własne 8308 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.02% do 0.37%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów4.09% do 19.3%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	78 284 zł	132	-3.4%	25 305 zł	99%	-4585 zł	0.282
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	75 126 zł	137	-3.4%	28 005 zł	99%	-7268 zł	0.308
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	81 246 zł	119	-5.3%	21 418 zł	100%	-689 zł	0.317
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	72 101 zł	150	-1.4%	31 956 zł	98%	-11 236 zł	0.323
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	78 048 zł	123	-5.5%	24 194 zł	100%	-3431 zł	0.337
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	84 766 zł	110	-6.2%	18 246 zł	100%	2474 zł	0.342
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	84 109 zł	105	-7.3%	17 674 zł	100%	3079 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	83 192 zł	108	-7.8%	18 530 zł	100%	2222 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	63 925 zł	127	-4.1%	44 570 zł	96%	-12 905 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	67 017 zł	114	-6.0%	41 865 zł	99%	-8933 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	60 913 zł	132	-4.1%	48 382 zł	95%	-15 492 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	70 386 zł	105	-7.0%	37 590 zł	99%	-5870 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	57 759 zł	145	-2.2%	51 158 zł	92%	-19 536 zł	0.490
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	63 963 zł	118	-6.2%	45 724 zł	98%	-11 580 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	70 008 zł	100	-8.1%	39 274 zł	99%	-5088 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	69 089 zł	103	-8.6%	40 139 zł	99%	-5948 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	56 173 zł	123	-4.6%	56 494 zł	92%	-17 585 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	59 342 zł	110	-6.5%	53 675 zł	96%	-13 561 zł	0.558
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	62 638 zł	101	-7.4%	49 524 zł	98%	-10 544 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 234 zł	128	-4.6%	60 197 zł	91%	-20 125 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 003 zł	141	-2.7%	63 086 zł	87%	-24 221 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 361 zł	114	-6.7%	57 428 zł	93%	-16 162 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.