HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zambrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 109 mieszkańcówdochody własne 8308 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.02% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów4.09% do 19.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne78 284 zł132-3.4%25 305 zł99%-4585 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne75 126 zł137-3.4%28 005 zł99%-7268 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne81 246 zł119-5.3%21 418 zł100%-689 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne72 101 zł150-1.4%31 956 zł98%-11 236 zł0.323
Bez zmianDoinwestowanieAktywne78 048 zł123-5.5%24 194 zł100%-3431 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne84 766 zł110-6.2%18 246 zł100%2474 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 109 zł105-7.3%17 674 zł100%3079 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 192 zł108-7.8%18 530 zł100%2222 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne87 650 zł97-8.1%14 440 zł100%6280 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian63 925 zł127-4.1%44 570 zł96%-12 905 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian67 017 zł114-6.0%41 865 zł99%-8933 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian60 913 zł132-4.1%48 382 zł95%-15 492 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian70 386 zł105-7.0%37 590 zł99%-5870 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 168 zł90-9.7%12 108 zł100%8634 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 238 zł93-10.1%12 978 zł100%7763 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian57 759 zł145-2.2%51 158 zł92%-19 536 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian63 963 zł118-6.2%45 724 zł98%-11 580 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian70 008 zł100-8.1%39 274 zł99%-5088 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 438 zł83-10.1%10 778 zł100%9963 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian69 089 zł103-8.6%40 139 zł99%-5948 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian73 399 zł92-8.8%34 972 zł100%-1988 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja56 173 zł123-4.6%56 494 zł92%-17 585 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja59 342 zł110-6.5%53 675 zł96%-13 561 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja62 638 zł101-7.4%49 524 zł98%-10 544 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 234 zł128-4.6%60 197 zł91%-20 125 zł0.568
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja50 003 zł141-2.7%63 086 zł87%-24 221 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja56 361 zł114-6.7%57 428 zł93%-16 162 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 049 zł85-10.4%33 853 zł100%446 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian74 116 zł88-10.8%34 744 zł100%-428 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 131 zł75-11.9%6652 zł100%14 079 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja62 410 zł96-8.6%51 057 zł98%-9665 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja61 491 zł99-9.0%51 934 zł98%-10 524 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 729 zł88-9.3%46 896 zł99%-6610 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian76 316 zł78-10.8%32 544 zł100%1772 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne95 390 zł68-12.4%5336 zł100%15 394 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 455 zł81-10.8%45 682 zł99%-4126 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja66 523 zł84-11.3%46 573 zł99%-4999 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 994 zł70-12.6%28 587 zł100%5871 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 723 zł74-11.3%44 373 zł100%-2799 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian81 250 zł63-13.1%27 292 zł100%7183 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja72 405 zł66-13.1%40 411 zł100%1305 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne100 249 zł53-14.5%0 zł100%20 720 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja73 661 zł59-13.5%39 115 zł100%2618 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 093 zł48-15.2%22 277 zł100%12 490 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja78 508 zł44-15.7%34 086 zł100%7929 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.