HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Klukowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3876 mieszkańcówdochody własne 10 255 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.37% do 0.08%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.13% do 34.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka182 508 zł133-11.4%21 928 zł79%-71 259 zł0.204
●RozwójProgramPodwyżka187 456 zł121-13.2%16 491 zł79%-65 821 zł0.259
Szeroki programBez zmianPodwyżka176 156 zł124-13.6%40 635 zł79%-70 892 zł0.315
RozwójProgramBez zmian162 235 zł121-11.4%80 321 zł77%-71 545 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka192 142 zł109-14.9%11 324 zł80%-60 655 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian157 303 zł133-9.6%85 550 zł75%-76 962 zł0.358
RozwójBez zmianPodwyżka181 078 zł112-15.4%35 419 zł79%-65 483 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka170 832 zł116-14.9%54 002 zł79%-72 547 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian166 905 zł109-13.2%75 360 zł79%-66 398 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian151 686 zł124-11.8%103 571 zł75%-76 392 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian156 592 zł112-13.6%98 373 zł77%-71 004 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka175 765 zł104-16.6%48 772 zł79%-67 123 zł0.480
RozwójProgramObniżka143 558 zł121-10.0%128 411 zł74%-75 766 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka197 171 zł96-16.8%5706 zł82%-55 037 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka185 738 zł100-17.1%30 470 zł80%-60 345 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian171 914 zł96-15.1%70 002 zł79%-60 805 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka148 217 zł109-11.8%123 463 zł77%-70 634 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka138 638 zł133-8.2%133 626 zł73%-81 169 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian146 805 zł116-13.2%115 883 zł74%-77 913 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian161 236 zł100-15.4%93 441 zł79%-65 886 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian151 722 zł104-14.9%110 671 zł77%-72 510 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka153 211 zł96-13.8%118 313 zł78%-65 060 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka133 568 zł124-10.5%150 324 zł72%-80 449 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka138 461 zł112-12.3%145 138 zł74%-75 076 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka180 438 zł92-18.3%43 810 zł80%-61 970 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka143 094 zł100-14.1%140 219 zł76%-69 973 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian176 795 zł83-17.1%65 221 zł80%-55 367 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka190 737 zł87-18.9%25 123 zł82%-54 761 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka129 015 zł116-11.8%161 848 zł71%-81 872 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian156 378 zł92-16.6%105 727 zł78%-67 377 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka202 070 zł83-18.7%357 zł83%-49 574 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian166 215 zł87-17.2%88 251 zł79%-60 327 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka133 920 zł104-13.6%156 650 zł73%-76 484 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka158 077 zł83-15.8%113 679 zł79%-59 640 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka148 058 zł87-16.0%135 367 zł78%-64 432 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka138 565 zł92-15.4%151 718 zł74%-71 366 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka185 452 zł79-20.1%38 446 zł81%-56 366 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian161 372 zł79-18.5%100 453 zł79%-61 799 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian171 066 zł74-19.1%83 630 zł80%-54 921 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka195 607 zł74-20.8%20 188 zł83%-49 331 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka143 543 zł79-17.2%146 780 zł77%-65 807 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka152 895 zł74-17.9%130 759 zł79%-59 044 zł0.758
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian166 237 zł66-20.4%95 818 zł80%-56 375 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka190 337 zł66-22.0%33 431 zł82%-50 917 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka148 395 zł66-19.1%142 159 zł79%-60 401 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 391 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.