HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czyżew

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5911 mieszkańcówdochody własne 9945 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.22% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.44% do 24.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka113 892 zł133-5.8%20 884 zł89%-30 330 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka118 708 zł121-7.7%15 630 zł93%-25 085 zł0.270
Szeroki programBez zmianPodwyżka109 600 zł124-8.1%30 304 zł88%-30 914 zł0.330
●Bez zmianProgramPodwyżka123 264 zł109-9.5%10 644 zł96%-20 107 zł0.361
RozwójProgramBez zmian99 525 zł121-5.8%50 806 zł86%-33 612 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian94 724 zł133-3.9%55 897 zł84%-38 839 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka114 389 zł112-10.0%25 128 zł93%-25 698 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian104 066 zł109-7.7%45 980 zł88%-28 652 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka105 559 zł116-9.5%37 689 zł86%-33 010 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian91 006 zł124-6.3%64 739 zł83%-39 141 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian95 781 zł112-8.1%59 677 zł86%-33 943 zł0.464
RozwójProgramObniżka85 344 zł121-4.4%77 232 zł82%-39 901 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka128 133 zł96-11.5%5249 zł97%-14 725 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka110 360 zł104-11.3%32 499 zł90%-27 781 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka118 920 zł100-11.8%20 218 zł96%-20 749 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian108 917 zł96-9.7%40 787 zł93%-23 292 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka89 875 zł109-6.3%72 419 zł85%-34 954 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka80 554 zł133-2.4%82 312 zł81%-45 114 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian87 313 zł116-7.7%71 581 zł82%-41 059 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian100 297 zł100-10.0%54 879 zł87%-29 012 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka94 712 zł96-8.3%67 241 zł87%-29 611 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian92 099 zł104-9.5%66 506 zł85%-35 848 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka82 026 zł112-6.7%85 341 zł82%-40 024 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka77 262 zł124-4.8%90 391 zł80%-45 209 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka114 902 zł92-13.1%27 646 zł94%-22 818 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka86 532 zł100-8.6%80 555 zł85%-35 106 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian113 647 zł83-11.8%35 983 zł96%-18 075 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka123 760 zł87-13.7%15 034 zł97%-15 399 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian105 118 zł87-12.0%49 719 zł93%-23 685 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian96 626 zł92-11.3%61 697 zł86%-30 903 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka73 827 zł116-6.3%96 776 zł79%-46 995 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka132 880 zł83-13.5%0 zł99%-9486 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka99 429 zł83-10.4%62 638 zł91%-24 409 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka78 602 zł104-8.1%91 714 zł81%-41 797 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka91 340 zł87-10.6%75 494 zł86%-29 796 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka83 118 zł92-10.0%86 916 zł83%-36 866 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka119 755 zł79-15.0%22 449 zł97%-17 451 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 461 zł79-13.3%56 521 zł90%-25 559 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian109 820 zł74-14.0%45 147 zł96%-18 499 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka128 478 zł74-15.7%10 191 zł99%-10 193 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka87 940 zł79-12.0%81 756 zł86%-31 539 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 028 zł74-12.7%71 038 zł90%-24 626 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian106 175 zł66-15.3%51 833 zł95%-20 357 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka124 488 zł66-17.0%17 489 zł98%-12 228 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka92 641 zł66-14.0%77 269 zł88%-26 353 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 380 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.