HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciechanowiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7870 mieszkańcówdochody własne 8010 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do -0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.51% do 28.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 320 zł133-9.0%19 194 zł70%-62 591 zł0.244
●RozwójProgramPodwyżka88 647 zł121-10.8%14 517 zł72%-57 914 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka81 328 zł124-11.2%28 270 zł70%-61 714 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka92 726 zł109-12.6%10 094 zł74%-53 492 zł0.364
RozwójProgramBez zmian73 706 zł121-9.0%49 952 zł68%-61 693 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian69 392 zł133-7.1%54 503 zł66%-66 355 zł0.390
RozwójBez zmianPodwyżka85 634 zł112-13.0%23 729 zł72%-57 061 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian77 773 zł109-10.8%45 654 zł70%-57 285 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka78 275 zł116-12.6%35 759 zł69%-62 687 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian66 846 zł124-9.4%63 822 zł66%-65 342 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian71 140 zł112-11.2%59 294 zł68%-60 703 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka97 023 zł96-14.5%5378 zł77%-48 775 zł0.484
RozwójProgramObniżka62 656 zł121-7.6%77 095 zł65%-64 481 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka89 692 zł100-14.8%19 440 zł74%-52 661 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka82 590 zł104-14.3%31 208 zł71%-58 022 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian82 056 zł96-12.8%41 093 zł73%-52 587 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka66 714 zł109-9.4%72 806 zł67%-60 084 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian64 063 zł116-10.8%70 696 zł65%-66 225 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka58 351 zł133-5.7%81 636 zł63%-69 132 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian75 186 zł100-13.0%55 019 zł70%-56 319 zł0.519
OgraniczenieProgramObniżka70 986 zł96-11.4%68 290 zł70%-55 400 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian68 366 zł104-12.6%66 158 zł67%-61 575 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka60 420 zł112-9.9%85 669 zł65%-63 391 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka56 136 zł124-8.0%90 187 zł63%-68 019 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 658 zł92-16.1%26 909 zł73%-53 612 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka64 458 zł100-11.7%81 404 zł66%-59 017 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian86 239 zł83-14.8%36 923 zł76%-48 007 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka93 966 zł87-16.7%14 888 zł77%-47 971 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 445 zł87-14.9%50 494 zł73%-51 647 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian72 422 zł92-14.3%61 873 zł69%-57 179 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 553 zł116-9.4%96 603 zł62%-68 835 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka101 221 zł83-16.5%847 zł79%-44 177 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka75 158 zł83-13.5%64 308 zł72%-50 832 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 847 zł104-11.2%92 075 zł64%-64 196 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka68 706 zł87-13.6%77 099 zł69%-54 360 zł0.646
Bez zmianWstrzymanieObniżka61 894 zł92-13.0%87 800 zł66%-59 811 zł0.664
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka90 943 zł79-17.9%22 345 zł76%-48 907 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian76 692 zł79-16.2%57 326 zł72%-52 493 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 606 zł74-16.9%46 523 zł76%-47 092 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka98 142 zł74-18.6%10 634 zł79%-43 398 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka66 153 zł79-14.9%83 409 zł68%-55 140 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka72 855 zł74-15.6%73 138 zł72%-49 817 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian80 863 zł66-18.2%53 281 zł74%-47 925 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka95 130 zł66-19.8%18 007 zł78%-44 320 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka70 313 zł66-16.9%79 438 zł71%-50 585 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.