HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dziadkowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2467 mieszkańcówdochody własne 10 596 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.83% do -0.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.87% do 42.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka284 534 zł133-12.2%22 729 zł75%-89 945 zł0.183
●RozwójProgramPodwyżka289 577 zł121-14.0%17 222 zł76%-84 438 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka275 323 zł124-14.4%55 011 zł75%-89 064 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian250 894 zł133-10.4%126 744 zł72%-94 273 zł0.341
RozwójProgramBez zmian255 920 zł121-12.2%121 401 zł73%-88 786 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka294 356 zł109-15.7%11 988 zł78%-79 204 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka280 338 zł112-16.1%49 681 zł76%-83 587 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka268 272 zł116-15.7%76 601 zł73%-90 442 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian260 683 zł109-14.0%116 328 zł75%-83 572 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian242 633 zł124-12.7%157 646 zł72%-93 230 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian247 632 zł112-14.4%152 334 zł73%-87 774 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka273 300 zł104-17.4%71 256 zł75%-84 951 zł0.475
RozwójProgramObniżka230 949 zł121-10.9%199 931 zł72%-91 996 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka299 497 zł96-17.6%6291 zł79%-73 507 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka285 091 zł100-17.8%44 620 zł78%-78 383 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka225 935 zł133-9.1%205 260 zł70%-97 468 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian265 803 zł96-15.9%110 978 zł77%-77 901 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian236 152 zł116-14.0%177 591 zł72%-94 500 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka235 700 zł109-12.7%194 947 zł73%-86 796 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian252 368 zł100-16.1%147 291 zł75%-82 590 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian241 163 zł104-15.7%172 265 zł73%-89 029 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka218 383 zł124-11.3%234 086 zł70%-96 306 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka240 805 zł96-14.6%190 110 zł74%-81 144 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka223 369 zł112-13.1%228 788 zł72%-90 865 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka278 065 zł92-19.1%66 181 zł78%-79 731 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka290 200 zł87-19.7%39 137 zł79%-72 721 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian270 790 zł83-17.8%106 249 zł79%-72 386 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka228 093 zł100-14.9%224 199 zł72%-85 696 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka212 326 zł116-12.7%252 800 zł70%-97 496 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka304 504 zł83-19.5%870 zł80%-67 969 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian245 911 zł92-17.4%167 209 zł73%-83 829 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian257 457 zł87-18.0%142 346 zł76%-76 954 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka217 325 zł104-14.4%247 488 zł71%-92 040 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka245 778 zł83-16.6%185 394 zł75%-75 647 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka233 167 zł87-16.7%219 391 zł73%-80 078 zł0.680
Bez zmianWstrzymanieObniżka222 061 zł92-16.1%242 847 zł72%-86 855 zł0.694
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka283 190 zł79-20.9%60 681 zł79%-74 050 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian251 016 zł79-19.2%162 214 zł75%-78 174 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian262 414 zł74-19.9%137 644 zł78%-71 473 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka295 177 zł74-21.5%34 180 zł80%-67 216 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka227 150 zł79-18.0%238 024 zł73%-81 219 zł0.771
Głębokie cięcieBez zmianObniżka238 109 zł74-18.7%214 703 zł75%-74 615 zł0.772
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka288 182 zł66-22.7%55 684 zł79%-68 526 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian255 988 zł66-21.1%157 499 zł78%-72 675 zł0.828
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka232 107 zł66-19.9%233 323 zł75%-75 738 zł0.865

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 399 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.