HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Drohiczyn

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5607 mieszkańcówdochody własne 10 324 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.17% do -0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.05% do 26.25%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka120 274 zł133-12.2%21 768 zł82%-51 210 zł0.226
●RozwójProgramPodwyżka125 245 zł121-13.9%16 311 zł83%-45 763 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka115 627 zł124-14.4%33 099 zł81%-51 433 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka129 955 zł109-15.7%11 125 zł85%-40 587 zł0.361
RozwójProgramBez zmian104 994 zł121-12.2%57 292 zł79%-53 237 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian100 039 zł133-10.4%62 550 zł79%-58 664 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka120 571 zł112-16.1%27 725 zł83%-46 016 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian109 687 zł109-13.9%52 302 zł82%-48 082 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka111 291 zł116-15.7%41 734 zł80%-53 436 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian95 998 zł124-12.6%73 248 zł78%-58 633 zł0.443
RozwójBez zmianBez zmian100 926 zł112-14.4%68 019 zł79%-53 236 zł0.464
RozwójProgramObniżka90 020 zł121-10.8%88 124 zł77%-58 750 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka135 011 zł96-17.5%5484 zł87%-34 960 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka116 248 zł104-17.4%36 345 zł82%-48 004 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka125 254 zł100-17.8%22 630 zł85%-40 870 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian114 724 zł96-15.8%46 907 zł83%-42 479 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka94 701 zł109-12.6%83 147 zł79%-53 609 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka85 077 zł133-9.0%93 369 zł76%-64 162 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian92 030 zł116-13.9%81 272 zł77%-60 471 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian105 593 zł100-16.1%63 058 zł81%-48 109 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka99 722 zł96-14.5%77 769 zł80%-48 025 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian96 970 zł104-15.7%76 030 zł79%-55 060 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka86 401 zł112-13.0%97 969 zł77%-58 561 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka81 485 zł124-11.3%103 184 zł75%-63 942 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka120 943 zł92-19.0%31 336 zł84%-42 842 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka91 057 zł100-14.8%93 021 zł79%-53 449 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian119 631 zł83-17.8%41 955 zł85%-37 031 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka130 281 zł87-19.6%17 247 zł86%-35 276 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian110 599 zł87-17.9%57 698 zł83%-42 541 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian101 649 zł92-17.4%71 056 zł80%-49 918 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka77 789 zł116-12.6%110 680 zł74%-65 660 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka139 938 zł83-19.4%0 zł91%-29 488 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka104 615 zł83-16.5%73 053 zł82%-42 595 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka82 717 zł104-14.4%105 452 zł76%-60 263 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka96 048 zł87-16.7%87 833 zł80%-47 899 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka87 384 zł92-16.1%100 491 zł78%-55 137 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka125 985 zł79-20.8%25 936 zł86%-37 229 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian106 670 zł79-19.2%65 679 zł82%-44 331 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian115 477 zł74-19.8%52 995 zł85%-37 125 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka135 178 zł74-21.5%12 227 zł90%-29 836 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka92 390 zł79-17.9%95 183 zł79%-49 568 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka100 911 zł74-18.6%83 208 zł82%-42 501 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian111 562 zł66-21.1%60 858 zł84%-38 897 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka130 897 zł66-22.7%20 799 zł88%-31 771 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka97 268 zł66-19.8%90 545 zł81%-44 153 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 393 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.