HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat siemiatycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy40 212 mieszkańcówdochody własne 9414 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.96% do -0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.82% do 19.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne78 280 zł132-9.6%27 837 zł92%-24 269 zł0.281
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 892 zł137-9.6%30 666 zł89%-27 066 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne81 441 zł119-11.4%23 547 zł94%-19 960 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 659 zł150-7.8%35 037 zł86%-31 458 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne78 003 zł123-11.6%26 454 zł92%-22 832 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne85 307 zł110-12.3%20 111 zł96%-16 543 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 484 zł105-13.4%19 414 zł97%-15 804 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 626 zł108-13.8%20 199 zł96%-16 591 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne88 378 zł97-14.1%15 909 zł98%-12 337 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian62 624 zł127-10.4%49 971 zł84%-32 427 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian65 925 zł114-12.2%47 199 zł87%-28 044 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian59 394 zł132-10.4%54 234 zł84%-35 128 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 626 zł105-13.0%42 337 zł90%-24 729 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne90 009 zł90-15.6%13 272 zł99%-9677 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 022 zł145-8.5%57 087 zł81%-39 594 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne89 136 zł93-16.0%14 074 zł99%-10 480 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 644 zł118-12.3%51 523 zł85%-30 821 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian69 107 zł100-14.1%44 566 zł91%-23 814 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 336 zł83-16.0%11 874 zł99%-8280 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian68 245 zł103-14.5%45 362 zł89%-24 604 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian72 837 zł92-14.8%39 667 zł93%-20 449 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 115 zł123-10.8%63 902 zł82%-37 123 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja57 500 zł110-12.6%61 000 zł84%-32 687 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 123 zł101-13.5%56 260 zł86%-29 417 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja50 965 zł128-10.8%68 040 zł80%-39 778 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 508 zł141-9.0%71 024 zł77%-44 296 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 298 zł114-12.8%65 200 zł83%-35 419 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 610 zł85-16.2%38 588 zł95%-17 711 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 734 zł88-16.7%39 418 zł94%-18 517 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne95 424 zł75-17.7%7258 zł100%-3676 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 766 zł96-14.5%58 321 zł86%-28 406 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 905 zł99-15.0%59 134 zł85%-29 195 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja64 419 zł88-15.2%53 597 zł89%-25 085 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 934 zł78-16.7%37 218 zł96%-16 317 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 737 zł68-18.1%5876 zł100%-2295 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja66 275 zł81-16.7%52 435 zł92%-22 296 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja65 399 zł84-17.1%53 264 zł91%-23 102 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian80 005 zł70-18.4%32 829 zł98%-11 733 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 599 zł74-17.1%51 064 zł92%-20 902 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian81 315 zł63-18.8%31 474 zł99%-10 355 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 675 zł66-18.8%46 670 zł96%-16 312 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne102 032 zł53-20.2%0 zł100%3568 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 986 zł59-19.2%45 314 zł97%-14 933 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 592 zł48-20.8%26 008 zł100%-4515 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja78 267 zł44-21.2%39 836 zł99%-9086 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 313 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.