HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Grabowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3181 mieszkańcówdochody własne 14 262 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.78% do 0.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.89% do 37.79%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka336 111 zł133-8.3%26 851 zł82%-83 615 zł0.181
●RozwójProgramPodwyżka342 092 zł121-10.1%20 207 zł83%-76 984 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka324 523 zł124-10.6%60 564 zł82%-83 964 zł0.300
●Szeroki programProgramBez zmian294 706 zł133-6.4%135 338 zł80%-92 402 zł0.338
RozwójProgramBez zmian300 666 zł121-8.3%128 964 zł81%-85 798 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka347 788 zł109-11.9%13 860 zł84%-70 652 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka330 468 zł112-12.4%54 208 zł82%-77 375 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka315 643 zł116-11.9%83 287 zł81%-86 603 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian306 341 zł109-10.1%122 884 zł82%-79 492 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian284 306 zł124-8.8%167 189 zł79%-92 445 zł0.423
RozwójBez zmianBez zmian290 228 zł112-10.6%160 857 zł80%-85 883 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka321 604 zł104-13.7%76 913 zł82%-79 994 zł0.475
RozwójProgramObniżka269 963 zł121-6.9%210 480 zł79%-92 299 zł0.477
●OgraniczenieProgramPodwyżka354 029 zł96-13.9%6824 zł85%-63 633 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka336 128 zł100-14.1%48 145 zł83%-71 082 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka264 019 zł133-5.0%216 837 zł78%-98 882 zł0.490
OgraniczenieProgramBez zmian312 554 zł96-12.1%116 184 zł82%-72 507 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian276 138 zł116-10.1%188 161 zł79%-94 886 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka275 623 zł109-8.8%204 418 zł80%-86 012 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian295 867 zł100-12.4%154 817 zł81%-79 617 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian282 077 zł104-11.9%181 811 zł80%-88 304 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka254 503 zł124-7.4%246 483 zł78%-98 701 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka281 816 zł96-10.8%198 186 zł81%-79 052 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka260 410 zł112-9.2%240 168 zł79%-92 158 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka327 281 zł92-15.4%70 832 zł83%-73 681 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka342 326 zł87-16.0%41 461 zł85%-64 111 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian318 592 zł83-14.1%110 390 zł83%-65 732 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka266 033 zł100-11.0%234 171 zł79%-85 912 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka246 865 zł116-8.8%266 146 zł77%-100 995 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka360 092 zł83-15.9%0 zł87%-56 826 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian287 732 zł92-13.7%175 754 zł81%-82 018 zł0.621
OgraniczenieBez zmianBez zmian302 038 zł87-14.3%148 484 zł82%-72 679 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka252 788 zł104-10.6%259 814 zł79%-94 433 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka287 834 zł83-12.8%192 496 zł82%-72 301 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka272 184 zł87-13.0%228 359 zł81%-79 000 zł0.681
Bez zmianWstrzymanieObniżka258 427 zł92-12.4%253 774 zł79%-88 168 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka333 499 zł79-17.3%64 125 zł84%-66 684 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian293 923 zł79-15.6%169 321 zł82%-75 055 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian308 035 zł74-16.3%142 814 zł83%-65 950 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka348 349 zł74-18.0%35 383 zł86%-57 349 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka264 598 zł79-14.3%247 885 zł80%-81 230 zł0.772
Głębokie cięcieBez zmianObniżka278 161 zł74-15.0%222 707 zł82%-72 294 zł0.773
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka339 541 zł66-19.2%57 956 zł86%-59 897 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian299 939 zł66-17.6%163 633 zł83%-68 301 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka270 595 zł66-16.3%242 214 zł81%-74 500 zł0.867

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 480 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.