HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czeremcha

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2618 mieszkańcówdochody własne 8442 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.8% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-23.3% do 39.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka132 505 zł133-18.9%21 728 zł58%-111 501 zł0.220
●RozwójProgramPodwyżka137 042 zł121-20.5%16 664 zł59%-106 451 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka127 963 zł124-20.9%41 512 zł58%-109 742 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka141 327 zł109-22.1%11 874 zł61%-101 661 zł0.360
RozwójProgramBez zmian117 566 zł121-18.9%85 720 zł57%-107 493 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian113 044 zł133-17.2%90 497 zł56%-112 524 zł0.371
RozwójBez zmianPodwyżka132 478 zł112-22.5%36 699 zł59%-104 716 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian121 837 zł109-20.5%81 226 zł58%-102 722 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka123 875 zł116-22.1%56 287 zł57%-110 441 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian109 065 zł124-19.3%110 968 zł56%-110 704 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian113 565 zł112-20.9%106 173 zł57%-105 696 zł0.463
RozwójProgramObniżka103 127 zł121-17.6%139 074 zł55%-108 269 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka145 879 zł96-23.8%6696 zł61%-96 483 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka128 401 zł104-23.7%51 460 zł58%-105 399 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka136 742 zł100-24.1%32 141 zł60%-99 949 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian126 371 zł96-22.3%76 570 zł59%-97 570 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka107 388 zł109-19.3%134 725 zł57%-103 513 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka98 616 zł133-15.9%143 813 zł54%-113 285 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian105 318 zł116-20.5%124 605 zł55%-111 351 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian117 815 zł100-22.5%101 705 zł58%-100 949 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka111 908 zł96-21.1%130 374 zł57%-98 379 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian109 830 zł104-22.1%119 796 zł57%-106 329 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka95 055 zł124-18.0%162 803 zł54%-111 420 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka99 545 zł112-19.7%158 154 zł55%-106 428 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka132 676 zł92-25.2%46 887 zł59%-100 617 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka103 784 zł100-21.3%154 056 zł57%-101 695 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian130 795 zł83-24.1%72 311 zł61%-92 557 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka141 269 zł87-25.8%27 241 zł61%-94 798 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian122 324 zł87-24.2%97 364 zł59%-95 823 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian114 090 zł92-23.7%115 243 zł57%-101 567 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka91 562 zł116-19.3%175 467 zł54%-112 031 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka150 320 zł83-25.6%1718 zł62%-91 446 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka116 319 zł83-22.9%126 127 zł59%-93 383 zł0.631
RozwójWstrzymanieObniżka96 063 zł104-20.9%170 814 zł55%-107 024 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka108 280 zł87-23.1%149 728 zł57%-96 588 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka100 313 zł92-22.5%166 706 zł56%-102 276 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka137 218 zł79-26.9%41 969 zł61%-95 447 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian118 613 zł79-25.4%110 855 zł59%-96 423 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian126 724 zł74-26.0%93 126 zł61%-90 836 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka145 686 zł74-27.5%22 739 zł62%-89 787 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka104 822 zł79-24.2%162 364 zł57%-97 151 zł0.748
Głębokie cięcieBez zmianObniżka112 667 zł74-24.8%145 502 zł59%-91 618 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian123 026 zł66-27.1%106 604 zł60%-91 418 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka141 648 zł66-28.6%37 359 zł62%-90 418 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka109 222 zł66-26.0%158 126 zł58%-92 163 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 356 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -2.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.