HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat hajnowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy38 237 mieszkańcówdochody własne 11 409 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.24% do -0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.02% do 27.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne157 241 zł132-11.3%31 585 zł87%-41 529 zł0.242
●RozwójDoinwestowanieAktywne152 805 zł137-11.3%34 698 zł86%-44 612 zł0.265
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne149 912 zł150-9.5%39 617 zł85%-49 561 zł0.266
●RozwójBez zmianAktywne160 046 zł119-13.1%26 750 zł90%-36 681 zł0.295
Bez zmianDoinwestowanieAktywne155 553 zł123-13.3%29 986 zł88%-39 859 zł0.312
●Szeroki programOgraniczenieAktywne165 150 zł110-14.0%22 810 zł92%-32 753 zł0.325
Bez zmianBez zmianAktywne162 711 zł105-15.0%22 134 zł93%-32 023 zł0.380
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne161 948 zł108-15.5%22 806 zł92%-32 697 zł0.385
●RozwójOgraniczenieAktywne167 846 zł97-15.7%18 088 zł95%-28 032 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian132 515 zł127-12.1%72 987 zł83%-50 606 zł0.441
RozwójDoinwestowanieBez zmian128 316 zł132-12.1%79 583 zł82%-53 582 zł0.467
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian125 210 zł145-10.3%80 929 zł81%-58 610 zł0.470
RozwójBez zmianBez zmian135 534 zł114-13.8%71 944 zł85%-45 678 zł0.470
Szeroki programOgraniczenieBez zmian140 394 zł105-14.7%64 549 zł86%-41 865 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne168 987 zł90-17.2%15 093 zł96%-25 000 zł0.480
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne168 207 zł93-17.6%15 785 zł96%-25 694 zł0.484
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian131 276 zł118-14.0%78 613 zł84%-48 750 zł0.494
●Bez zmianOgraniczenieAktywne170 407 zł83-17.6%13 585 zł96%-23 494 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian138 412 zł100-15.7%71 066 zł86%-40 940 zł0.527
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian137 646 zł103-16.2%71 774 zł86%-41 618 zł0.533
RozwójOgraniczenieBez zmian143 305 zł92-16.4%63 650 zł88%-37 062 zł0.541
Szeroki programBez zmianRezygnacja119 130 zł123-12.5%100 072 zł81%-55 930 zł0.554
RozwójBez zmianRezygnacja122 276 zł110-14.3%98 814 zł83%-50 944 zł0.576
RozwójDoinwestowanieRezygnacja115 052 zł128-12.5%106 459 zł80%-58 856 zł0.579
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja127 017 zł101-15.1%91 649 zł84%-47 180 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja111 819 zł141-10.7%107 814 zł79%-63 943 zł0.582
●LikwidacjaBez zmianAktywne175 130 zł75-19.3%8206 zł98%-18 131 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian144 662 zł85-17.8%64 359 zł90%-33 946 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian143 879 zł88-18.3%65 086 zł89%-34 644 zł0.600
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja118 137 zł114-14.4%105 253 zł82%-53 966 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian146 079 zł78-18.3%62 886 zł90%-32 444 zł0.623
Bez zmianBez zmianRezygnacja125 278 zł96-16.2%97 699 zł84%-46 148 zł0.624
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja124 513 zł99-16.6%98 407 zł84%-46 825 zł0.630
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne176 533 zł68-19.7%6718 zł98%-16 644 zł0.631
RozwójOgraniczenieRezygnacja130 054 zł88-16.8%90 511 zł85%-42 319 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja131 536 zł81-18.3%90 985 zł86%-39 146 zł0.679
LikwidacjaBez zmianBez zmian150 781 zł70-19.9%57 798 zł95%-27 105 zł0.681
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja130 753 zł84-18.7%91 711 zł86%-39 843 zł0.684
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja132 953 zł74-18.7%89 511 zł87%-37 643 zł0.704
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian152 180 zł63-20.3%56 344 zł95%-25 622 zł0.713
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne182 531 zł53-21.7%0 zł99%-9944 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja137 660 zł66-20.3%84 417 zł90%-32 297 zł0.752
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja139 061 zł59-20.7%82 962 zł91%-30 813 zł0.782
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian158 155 zł48-22.3%50 227 zł97%-18 948 zł0.814
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja145 041 zł44-22.7%76 876 zł95%-24 132 zł0.872

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 336 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.