HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bielsk Podlaski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6356 mieszkańcówdochody własne 8115 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.72% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.9% do 27.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka87 093 zł133-3.9%18 925 zł74%-54 979 zł0.243
●RozwójProgramPodwyżka91 414 zł121-5.8%14 271 zł76%-50 325 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 046 zł124-6.3%27 809 zł73%-54 262 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka95 487 zł109-7.7%9871 zł79%-45 925 zł0.364
RozwójProgramBez zmian76 259 zł121-3.9%48 702 zł72%-54 652 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian71 949 zł133-1.9%53 250 zł70%-59 292 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka88 345 zł112-8.1%23 271 zł76%-49 632 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian80 320 zł109-5.8%44 407 zł74%-50 267 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka80 971 zł116-7.7%35 028 zł73%-55 305 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian69 354 zł124-4.4%62 159 zł69%-58 424 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian73 642 zł112-6.3%57 634 zł71%-53 808 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka99 775 zł96-9.7%5186 zł79%-41 240 zł0.483
RozwójProgramObniżka65 051 zł121-2.4%74 923 zł68%-57 845 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka85 280 zł104-9.5%30 481 zł75%-50 664 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka92 398 zł100-10.0%18 986 zł78%-45 256 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian84 593 zł96-7.9%39 852 zł77%-45 600 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka69 104 zł109-4.4%70 638 zł71%-53 470 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian66 553 zł116-5.8%68 782 zł68%-59 368 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka60 751 zł133-0.5%79 461 zł66%-62 474 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian77 683 zł100-8.1%53 362 zł74%-49 446 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka73 366 zł96-6.5%66 097 zł73%-48 816 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian70 850 zł104-7.7%64 248 zł71%-54 742 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka62 770 zł112-4.8%83 111 zł68%-56 889 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka58 491 zł124-2.9%87 626 zł66%-61 495 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka89 341 zł92-11.3%26 186 zł77%-46 277 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka66 802 zł100-6.7%78 849 zł71%-52 538 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian88 769 zł83-10.0%35 675 zł79%-41 047 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka96 662 zł87-12.0%14 442 zł79%-40 597 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian81 932 zł87-10.2%48 834 zł77%-44 806 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian74 900 zł92-9.5%59 966 zł73%-50 369 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka55 893 zł116-4.4%93 805 zł65%-62 366 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka103 964 zł83-11.8%687 zł82%-36 671 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka77 531 zł83-8.6%62 129 zł76%-44 275 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka60 181 zł104-6.3%89 281 zł66%-57 750 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka71 041 zł87-8.8%74 519 zł73%-47 910 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka64 222 zł92-8.1%85 009 zł70%-53 388 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka93 616 zł79-13.3%21 629 zł79%-41 605 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian79 160 zł79-11.5%55 426 zł76%-45 715 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian86 084 zł74-12.2%44 865 zł79%-40 279 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka100 828 zł74-14.0%10 192 zł82%-36 054 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka68 471 zł79-10.2%80 590 zł72%-48 747 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka75 182 zł74-10.9%70 572 zł76%-43 396 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian83 322 zł66-13.5%51 370 zł78%-41 176 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka97 793 zł66-15.3%17 292 zł80%-37 049 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka72 623 zł66-12.2%76 633 zł75%-44 221 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 79% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.