HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brańsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3469 mieszkańcówdochody własne 11 260 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.69% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.07% do 41.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka283 171 zł133-5.6%23 343 zł77%-90 454 zł0.184
●RozwójProgramPodwyżka288 334 zł121-7.5%17 660 zł78%-84 771 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka273 899 zł124-8.0%54 651 zł75%-89 699 zł0.302
●Szeroki programProgramBez zmian249 159 zł133-3.7%124 900 zł73%-95 339 zł0.342
RozwójProgramBez zmian254 305 zł121-5.6%119 432 zł75%-89 677 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka293 230 zł109-9.4%12 254 zł79%-79 366 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka279 033 zł112-9.8%49 197 zł78%-84 049 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka266 769 zł116-9.4%75 761 zł75%-91 230 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian259 184 zł109-7.5%114 238 zł76%-84 292 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian240 852 zł124-6.1%154 963 zł73%-94 405 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian245 969 zł112-8.0%149 528 zł74%-88 776 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka271 915 zł104-11.2%70 293 zł78%-85 564 zł0.475
RozwójProgramObniżka229 068 zł121-4.2%196 162 zł73%-93 297 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka298 507 zł96-11.4%6353 zł80%-73 464 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka283 900 zł100-11.6%44 017 zł79%-78 675 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka223 934 zł133-2.3%201 616 zł72%-98 944 zł0.493
OgraniczenieProgramBez zmian264 441 zł96-9.6%108 694 zł78%-78 417 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian234 301 zł116-7.5%174 454 zł73%-95 815 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka233 935 zł109-6.1%190 981 zł74%-87 927 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian250 820 zł100-9.8%144 366 zł75%-83 422 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian239 430 zł104-9.4%169 005 zł74%-90 171 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka216 346 zł124-4.7%229 636 zł71%-97 878 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka239 176 zł96-8.2%185 985 zł75%-82 072 zł0.561
RozwójBez zmianObniżka221 451 zł112-6.6%224 214 zł72%-92 264 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka276 795 zł92-13.0%65 099 zł78%-80 174 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka289 144 zł87-13.6%38 397 zł80%-72 811 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian269 560 zł83-11.6%103 829 zł79%-72 707 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka226 290 zł100-8.5%219 416 zł74%-86 926 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka210 226 zł116-6.1%247 916 zł71%-99 200 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka303 646 zł83-13.4%742 zł81%-67 729 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian244 293 zł92-11.2%163 830 zł75%-84 802 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian256 043 zł87-11.8%139 231 zł78%-77 585 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka215 343 zł104-8.0%242 481 zł72%-93 571 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka244 281 zł83-10.3%181 133 zł78%-76 380 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka231 497 zł87-10.5%214 469 zł75%-81 108 zł0.679
Bez zmianWstrzymanieObniżka220 194 zł92-9.8%237 638 zł73%-88 218 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka282 055 zł79-14.9%59 461 zł79%-74 289 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian249 532 zł79-13.1%158 654 zł78%-78 944 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian261 130 zł74-13.8%134 395 zł79%-71 910 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka294 251 zł74-15.6%33 307 zł81%-67 111 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka225 417 zł79-11.8%232 677 zł74%-82 380 zł0.770
Głębokie cięcieBez zmianObniżka236 569 zł74-12.5%209 647 zł78%-75 452 zł0.771
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka287 177 zł66-16.9%54 339 zł80%-68 571 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian254 634 zł66-15.1%153 804 zł78%-73 251 zł0.828
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka230 503 zł66-13.8%227 841 zł76%-76 705 zł0.865

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 410 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.70 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.