HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Janów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3664 mieszkańcówdochody własne 8772 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.99% do 0.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.94% do 31.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka124 985 zł133-10.3%20 263 zł78%-63 630 zł0.223
●RozwójProgramPodwyżka129 533 zł121-12.1%15 256 zł79%-58 623 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka120 621 zł124-12.5%32 876 zł78%-63 107 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka133 828 zł109-13.9%10 510 zł79%-53 876 zł0.360
RozwójProgramBez zmian110 438 zł121-10.3%60 517 zł75%-63 509 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian105 904 zł133-8.5%65 295 zł74%-68 498 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka125 146 zł112-14.3%27 933 zł78%-58 125 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian114 720 zł109-12.1%55 997 zł78%-58 780 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka116 653 zł116-13.9%42 273 zł77%-64 470 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian102 103 zł124-10.7%77 651 zł73%-67 801 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian106 615 zł112-12.5%72 898 zł75%-62 836 zł0.464
RozwójProgramObniżka96 308 zł121-8.9%94 967 zł73%-67 113 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka138 387 zł96-15.8%5396 zł81%-48 763 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka121 189 zł104-15.6%37 394 zł78%-59 474 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka129 419 zł100-16.0%23 306 zł79%-53 403 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian119 262 zł96-14.0%51 169 zł79%-53 689 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka100 580 zł109-10.7%90 458 zł75%-62 397 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka91 783 zł133-7.1%99 733 zł70%-72 089 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian98 476 zł116-12.1%86 417 zł73%-69 048 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian110 874 zł100-14.3%68 403 zł78%-58 132 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka105 109 zł96-12.7%85 708 zł77%-57 323 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian102 998 zł104-13.9%81 653 zł75%-64 071 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka92 902 zł112-11.2%106 385 zł73%-66 312 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka88 401 zł124-9.4%111 127 zł70%-71 263 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka125 472 zł92-17.3%32 888 zł79%-54 739 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka97 152 zł100-13.0%101 901 zł74%-61 621 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian123 694 zł83-16.0%46 762 zł80%-48 732 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka133 952 zł87-17.9%18 495 zł81%-48 318 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian115 390 zł87-16.2%63 658 zł79%-53 069 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian107 267 zł92-15.6%77 147 zł77%-59 353 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka85 026 zł116-10.7%119 319 zł68%-72 426 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka142 836 zł83-17.7%508 zł83%-43 784 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka109 529 zł83-14.7%81 471 zł78%-52 381 zł0.630
RozwójWstrzymanieObniżka89 538 zł104-12.5%114 567 zł72%-67 461 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka101 655 zł87-14.9%97 390 zł77%-56 575 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka93 797 zł92-14.3%110 072 zł73%-62 757 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka130 018 zł79-19.1%28 061 zł80%-49 636 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian111 796 zł79-17.5%72 337 zł78%-54 274 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian119 798 zł74-18.1%59 432 zł80%-48 140 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka138 376 zł74-19.8%13 965 zł83%-43 367 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka98 313 zł79-16.2%105 494 zł76%-57 694 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka106 051 zł74-16.9%93 176 zł78%-51 661 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian116 216 zł66-19.4%68 099 zł79%-49 328 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka134 454 zł66-21.0%23 402 zł82%-44 669 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka102 721 zł66-18.1%101 269 zł78%-52 765 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 357 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.