HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Białostocka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9937 mieszkańcówdochody własne 8853 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.26% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.59% do 35.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka145 619 zł133-14.7%20 965 zł71%-81 758 zł0.215
●RozwójProgramPodwyżka150 222 zł121-16.4%15 902 zł73%-76 695 zł0.264
Szeroki programBez zmianPodwyżka140 627 zł124-16.8%37 292 zł70%-80 779 zł0.321
●Bez zmianProgramPodwyżka154 571 zł109-18.1%11 100 zł74%-71 893 zł0.359
RozwójProgramBez zmian129 302 zł121-14.7%73 637 zł69%-80 236 zł0.362
●Szeroki programProgramBez zmian124 714 zł133-12.9%78 477 zł67%-85 281 zł0.367
RozwójBez zmianPodwyżka145 206 zł112-18.5%32 409 zł72%-75 740 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian133 637 zł109-16.4%69 056 zł71%-75 453 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka136 256 zł116-18.1%49 411 zł70%-81 910 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian120 332 zł124-15.1%94 926 zł67%-84 166 zł0.438
RozwójBez zmianBez zmian124 897 zł112-16.8%90 112 zł68%-79 147 zł0.463
RozwójProgramObniżka113 808 zł121-13.4%117 725 zł67%-82 850 zł0.481
RozwójWstrzymaniePodwyżka140 847 zł104-19.7%44 586 zł71%-76 857 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka159 196 zł96-19.9%5917 zł76%-66 710 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka149 533 zł100-20.1%27 837 zł74%-70 963 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian138 245 zł96-18.2%64 152 zł73%-70 294 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka118 133 zł109-15.1%113 155 zł68%-78 081 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka109 231 zł133-11.6%122 553 zł65%-87 882 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian116 329 zł116-16.4%106 138 zł67%-85 204 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian129 210 zł100-18.5%85 556 zł71%-74 388 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian120 905 zł104-18.1%101 311 zł68%-80 171 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka122 727 zł96-17.0%108 514 zł70%-72 939 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka105 302 zł124-13.8%137 795 zł65%-86 667 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka109 856 zł112-15.5%132 992 zł66%-81 661 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka145 184 zł92-21.3%40 034 zł74%-72 066 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka114 159 zł100-17.2%128 448 zł68%-76 916 zł0.594
Głębokie cięcieProgramBez zmian142 740 zł83-20.1%59 787 zł74%-65 272 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka154 133 zł87-21.9%22 962 zł76%-65 809 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian133 791 zł87-20.3%80 866 zł73%-69 257 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian125 229 zł92-19.7%96 744 zł70%-75 398 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka101 573 zł116-15.1%148 287 zł64%-87 637 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka163 708 zł83-21.8%961 zł78%-61 666 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka106 139 zł104-16.8%143 473 zł66%-82 617 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka127 210 zł83-18.9%104 223 zł72%-67 933 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka118 727 zł87-19.1%124 076 zł70%-71 803 zł0.661
Bez zmianWstrzymanieObniżka110 451 zł92-18.5%138 917 zł67%-77 859 zł0.678
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka149 798 zł79-23.1%35 149 zł75%-66 894 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian129 824 zł79-21.5%91 997 zł72%-70 250 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian138 261 zł74-22.2%76 585 zł74%-64 263 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka158 620 zł74-23.7%18 421 zł78%-60 793 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka115 033 zł79-20.3%134 488 zł69%-72 728 zł0.751
Głębokie cięcieBez zmianObniżka123 184 zł74-20.9%119 808 zł72%-66 826 zł0.752
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian134 307 zł66-23.3%87 704 zł74%-65 240 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka154 298 zł66-24.9%30 503 zł77%-61 861 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka119 503 zł66-22.2%130 207 zł71%-67 734 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 362 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.