Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sokólski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 592 mieszkańcówdochody własne 8839 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.07% do 0.1%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0% do 23.7%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	92 443 zł	132	-9.5%	27 086 zł	86%	-33 276 zł	0.272
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	89 034 zł	137	-9.5%	29 717 zł	85%	-35 878 zł	0.297
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	86 019 zł	150	-7.7%	34 056 zł	83%	-40 243 zł	0.310
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	95 391 zł	119	-11.3%	22 815 zł	87%	-28 989 zł	0.312
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	91 937 zł	123	-11.5%	25 529 zł	86%	-31 664 zł	0.331
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	99 224 zł	110	-12.2%	19 637 zł	90%	-25 827 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	98 230 zł	105	-13.3%	18 701 zł	91%	-24 848 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	97 344 zł	108	-13.7%	19 517 zł	90%	-25 666 zł	0.394
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	76 115 zł	127	-10.3%	52 941 zł	81%	-39 964 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	79 208 zł	114	-12.0%	50 777 zł	83%	-35 616 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	72 869 zł	132	-10.3%	57 598 zł	80%	-42 484 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	82 872 zł	105	-12.9%	45 579 zł	85%	-32 542 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	69 709 zł	145	-8.4%	59 839 zł	79%	-46 910 zł	0.485
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	75 915 zł	118	-12.2%	55 487 zł	82%	-38 209 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	82 191 zł	100	-14.0%	48 849 zł	85%	-31 413 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	81 302 zł	103	-14.4%	49 693 zł	85%	-32 234 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	67 284 zł	123	-10.7%	69 525 zł	79%	-43 854 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	70 464 zł	110	-12.5%	67 378 zł	81%	-39 461 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	74 047 zł	101	-13.4%	62 349 zł	83%	-36 425 zł	0.568
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	64 120 zł	128	-10.7%	74 045 zł	78%	-46 336 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 873 zł	141	-8.9%	76 347 zł	76%	-50 806 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	67 252 zł	114	-12.7%	71 942 zł	79%	-42 016 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.