HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sokólski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 592 mieszkańcówdochody własne 8839 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.07% do 0.1%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0% do 23.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne92 443 zł132-9.5%27 086 zł86%-33 276 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne89 034 zł137-9.5%29 717 zł85%-35 878 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne86 019 zł150-7.7%34 056 zł83%-40 243 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne95 391 zł119-11.3%22 815 zł87%-28 989 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne91 937 zł123-11.5%25 529 zł86%-31 664 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne99 224 zł110-12.2%19 637 zł90%-25 827 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne98 230 zł105-13.3%18 701 zł91%-24 848 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne97 344 zł108-13.7%19 517 zł90%-25 666 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne102 088 zł97-14.0%15 448 zł94%-21 638 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian76 115 zł127-10.3%52 941 zł81%-39 964 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 208 zł114-12.0%50 777 zł83%-35 616 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian72 869 zł132-10.3%57 598 zł80%-42 484 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian82 872 zł105-12.9%45 579 zł85%-32 542 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne103 545 zł90-15.5%12 796 zł95%-18 957 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian69 709 zł145-8.4%59 839 zł79%-46 910 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne102 646 zł93-15.9%13 627 zł95%-19 790 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian75 915 zł118-12.2%55 487 zł82%-38 209 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne104 846 zł83-15.9%11 427 zł96%-17 590 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 191 zł100-14.0%48 849 zł85%-31 413 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 302 zł103-14.4%49 693 zł85%-32 234 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian85 881 zł92-14.7%43 654 zł87%-28 291 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja67 284 zł123-10.7%69 525 zł79%-43 854 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja70 464 zł110-12.5%67 378 zł81%-39 461 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja74 047 zł101-13.4%62 349 zł83%-36 425 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja64 120 zł128-10.7%74 045 zł78%-46 336 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja60 873 zł141-8.9%76 347 zł76%-50 806 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja67 252 zł114-12.7%71 942 zł79%-42 016 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 486 zł85-16.1%43 203 zł88%-25 545 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian86 584 zł88-16.6%44 061 zł88%-26 380 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne108 758 zł75-17.6%7010 zł98%-13 185 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja73 532 zł96-14.4%65 345 zł83%-35 214 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja72 644 zł99-14.9%66 188 zł83%-36 034 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian88 784 zł78-16.6%41 861 zł90%-24 180 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja77 143 zł88-15.1%60 295 zł85%-32 129 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne110 045 zł68-18.0%5656 zł98%-11 832 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja78 833 zł81-16.6%59 692 zł85%-29 339 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja77 931 zł84-17.0%60 551 zł85%-30 174 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian92 680 zł70-18.3%37 669 zł94%-19 794 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 131 zł74-17.0%58 351 zł86%-27 974 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian93 965 zł63-18.7%36 342 zł95%-18 445 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja84 031 zł66-18.7%54 153 zł89%-23 583 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne115 146 zł53-20.1%0 zł99%-6190 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 317 zł59-19.1%52 826 zł92%-22 232 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian99 047 zł48-20.7%31 117 zł98%-12 823 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja90 404 zł44-21.1%47 608 zł96%-16 605 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.