HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gródek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4805 mieszkańcówdochody własne 9081 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.35% do -0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.22% do 21.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 553 zł133-8.4%20 108 zł71%-57 712 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka62 160 zł121-10.2%15 114 zł74%-52 717 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 065 zł124-10.7%26 525 zł71%-57 265 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 512 zł109-12.0%10 381 zł76%-47 985 zł0.367
RozwójProgramBez zmian48 450 zł121-8.4%41 780 zł69%-58 019 zł0.380
●Szeroki programProgramBez zmian43 857 zł133-6.5%46 641 zł65%-62 997 zł0.402
RozwójBez zmianPodwyżka59 647 zł112-12.4%21 594 zł74%-52 297 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian52 788 zł109-10.2%37 178 zł71%-53 303 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka52 177 zł116-12.0%32 197 zł70%-58 641 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian41 788 zł124-8.8%52 956 zł64%-62 366 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian46 357 zł112-10.7%48 121 zł68%-57 415 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 137 zł96-13.9%5292 zł79%-42 895 zł0.484
RozwójProgramObniżka38 322 zł121-7.0%62 062 zł63%-61 929 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka42 650 zł109-8.8%57 471 zł67%-57 225 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian57 397 zł96-12.2%32 253 zł75%-48 234 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 977 zł100-14.2%16 929 zł76%-47 591 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka56 770 zł104-13.8%27 253 zł73%-53 660 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian50 672 zł100-12.4%43 545 zł71%-52 724 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian39 155 zł116-10.2%58 211 zł63%-63 621 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka33 739 zł133-5.1%66 912 zł61%-66 895 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka47 246 zł96-10.8%52 560 zł70%-52 172 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian43 735 zł104-12.0%53 365 zł67%-58 657 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka36 539 zł112-9.3%67 808 zł63%-61 189 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 980 zł124-7.4%72 632 zł61%-66 128 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka40 845 zł100-11.1%63 244 zł66%-56 511 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 109 zł92-15.5%22 642 zł76%-48 941 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 893 zł83-14.2%27 687 zł77%-43 298 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 254 zł87-14.4%38 650 zł74%-47 686 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 575 zł87-16.1%12 015 zł79%-42 531 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 060 zł92-13.8%48 777 zł70%-53 955 zł0.607
Głębokie cięcieProgramObniżka51 730 zł83-12.9%48 182 zł74%-47 250 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 537 zł116-8.8%77 530 zł60%-67 295 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka75 650 zł83-15.9%401 zł81%-37 939 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 106 zł104-10.7%72 695 zł63%-62 344 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka45 413 zł87-13.1%58 434 zł70%-51 488 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka38 422 zł92-12.4%68 119 zł65%-57 653 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka65 721 zł79-17.4%17 713 zł77%-43 865 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 655 zł79-15.7%43 868 zł74%-48 901 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 724 zł74-16.4%34 294 zł76%-42 778 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka43 003 zł79-14.4%63 224 zł69%-52 615 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka49 872 zł74-15.1%54 193 zł73%-46 595 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka73 062 zł74-18.0%7408 zł81%-37 603 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 137 zł66-17.6%39 399 zł76%-43 978 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka47 473 zł66-16.4%58 942 zł72%-47 707 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka70 220 zł66-19.3%12 992 zł80%-38 922 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 362 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.