HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobrzyniewo Duże

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 544 mieszkańcówdochody własne 9811 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.03% do 3.86%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.15% do 38.15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka220 496 zł133+26.3%20 455 zł79%-63 786 zł0.192
●RozwójProgramPodwyżka225 088 zł121+23.8%15 445 zł80%-58 776 zł0.254
Szeroki programBez zmianPodwyżka213 590 zł124+23.2%43 073 zł79%-63 016 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian193 554 zł133+28.8%96 159 zł76%-68 512 zł0.350
RozwójProgramBez zmian198 134 zł121+26.3%91 320 zł78%-63 517 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka229 424 zł109+21.4%10 699 zł81%-54 030 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka218 156 zł112+20.8%38 250 zł80%-58 035 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka208 160 zł116+21.4%58 642 zł79%-64 160 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian202 459 zł109+23.8%86 742 zł79%-58 785 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian187 415 zł124+25.7%118 056 zł76%-67 579 zł0.428
RozwójBez zmianBez zmian191 970 zł112+23.2%113 245 zł78%-62 612 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka212 735 zł104+19.1%53 809 zł80%-59 168 zł0.475
RozwójProgramObniżka178 158 zł121+28.1%148 639 zł75%-67 015 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka234 017 zł96+18.8%5609 zł82%-48 939 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka222 466 zł100+18.5%33 688 zł81%-53 318 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian207 037 zł96+21.2%81 862 zł80%-53 713 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka173 586 zł133+30.7%153 469 zł74%-72 000 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian182 445 zł116+23.8%132 402 zł75%-68 617 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka182 475 zł109+25.7%144 070 zł78%-62 294 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian196 269 zł100+20.8%108 696 zł79%-57 909 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian187 008 zł104+21.4%127 582 zł78%-63 640 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka168 020 zł124+27.5%173 822 zł74%-70 946 zł0.556
OgraniczenieProgramObniżka187 043 zł96+23.0%139 557 zł79%-57 235 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka172 566 zł112+25.0%169 021 zł75%-65 990 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka217 055 zł92+16.7%49 238 zł81%-54 440 zł0.575
Bez zmianBez zmianObniżka176 857 zł100+22.6%164 621 zł78%-61 298 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka227 029 zł87+15.9%28 825 zł82%-48 260 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian211 508 zł83+18.5%77 586 zł81%-48 769 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka163 391 zł116+25.7%187 255 zł73%-71 906 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka238 501 zł83+16.2%748 zł83%-43 978 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian191 316 zł92+19.1%123 024 zł79%-58 926 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian200 818 zł87+18.3%104 138 zł80%-52 870 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka167 945 zł104+23.2%182 445 zł75%-66 940 zł0.639
Głębokie cięcieProgramObniżka191 503 zł83+20.2%135 299 zł80%-52 304 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka181 395 zł87+20.0%160 292 zł79%-56 272 zł0.674
Bez zmianWstrzymanieObniżka172 245 zł92+20.8%178 021 zł77%-62 237 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka221 628 zł79+14.2%44 363 zł81%-49 368 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian195 875 zł79+16.5%118 445 zł80%-53 873 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian205 260 zł74+15.6%99 897 zł81%-47 958 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka231 485 zł74+13.3%24 383 zł83%-43 331 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka176 793 zł79+18.3%173 682 zł79%-57 197 zł0.764
Głębokie cięcieBez zmianObniżka185 826 zł74+17.3%156 061 zł80%-51 373 zł0.766
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka226 094 zł66+11.7%39 906 zł83%-44 426 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian200 327 zł66+13.9%114 195 zł81%-48 948 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka181 235 zł66+15.6%169 441 zł79%-52 286 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.