HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Choroszcz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy18 553 mieszkańcówdochody własne 5645 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.52% do 5.78%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.37% do 25.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka54 466 zł133+36.0%15 670 zł75%-36 532 zł0.274
●RozwójProgramPodwyżka58 022 zł121+33.4%11 846 zł78%-32 708 zł0.292
Szeroki programBez zmianPodwyżka53 118 zł124+32.8%19 948 zł75%-35 531 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka61 347 zł109+30.9%8259 zł79%-29 121 zł0.368
RozwójProgramBez zmian48 289 zł121+36.0%32 504 zł73%-35 686 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka56 660 zł112+30.2%16 163 zł78%-31 724 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian51 608 zł109+33.4%29 050 zł77%-32 107 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian44 739 zł133+38.7%36 193 zł70%-39 501 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka51 426 zł116+30.9%24 097 zł75%-35 991 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian43 681 zł124+35.4%41 072 zł70%-38 399 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian47 216 zł112+32.8%37 400 zł74%-34 601 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 729 zł96+28.1%4557 zł81%-25 419 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian54 982 zł96+30.6%25 514 zł78%-28 416 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 970 zł100+27.7%12 615 zł79%-28 154 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka44 408 zł109+35.4%45 374 zł73%-34 310 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka54 973 zł104+28.3%20 305 zł78%-32 178 zł0.490
RozwójProgramObniżka41 094 zł121+38.0%48 823 zł69%-37 883 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian50 520 zł100+30.2%33 962 zł78%-31 039 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian42 163 zł116+33.4%44 894 zł70%-38 794 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka47 777 zł96+32.5%41 844 zł77%-30 627 zł0.533
●Szeroki programProgramObniżka37 548 zł133+40.7%52 508 zł67%-41 692 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian45 703 zł104+30.9%41 216 zł73%-34 989 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka40 236 zł112+34.7%53 254 zł70%-36 722 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka36 705 zł124+37.4%56 922 zł67%-40 515 zł0.566
Bez zmianBez zmianObniżka43 536 zł100+32.1%49 821 zł74%-33 167 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka58 288 zł92+25.9%16 831 zł79%-28 601 zł0.577
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 296 zł83+27.7%22 168 zł81%-24 799 zł0.594
Bez zmianWstrzymanieBez zmian49 012 zł92+28.3%37 776 zł77%-31 420 zł0.602
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 878 zł87+27.5%30 445 zł79%-27 366 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka63 336 zł87+25.0%9071 zł82%-24 471 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka51 085 zł83+29.6%38 595 zł78%-27 017 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 317 zł116+35.4%60 466 zł67%-40 861 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka38 852 zł104+32.8%56 794 zł70%-37 063 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 051 zł83+25.2%971 zł84%-21 792 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka46 887 zł87+29.3%46 391 zł78%-29 502 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka42 156 zł92+30.2%53 356 zł73%-33 501 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 375 zł79+25.6%34 250 zł78%-27 740 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka61 659 zł79+23.2%13 294 zł82%-24 910 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian57 175 zł74+24.6%27 241 zł81%-23 768 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka45 513 zł79+27.5%49 902 zł77%-29 828 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianObniżka50 179 zł74+26.5%43 202 zł79%-25 911 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 640 zł74+22.2%5699 zł84%-20 862 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian55 678 zł66+22.8%31 023 zł81%-24 134 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka48 810 zł66+24.6%46 707 zł78%-26 230 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 969 zł66+20.4%9853 zł84%-21 294 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.