Przestrzeń decyzji · województwo

PODLASKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy1 132 641 mieszkańcówdochody własne 9186 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.27% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.61% do 17.23%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	74 005 zł	131	-0.7%	13 262 zł	99%	-5122 zł	0.225
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	76 281 zł	118	-2.5%	9877 zł	100%	-1737 zł	0.297
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	70 726 zł	120	-2.9%	14 193 zł	99%	-6051 zł	0.351
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	62 685 zł	137	+0.3%	23 644 zł	96%	-12 464 zł	0.368
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	65 091 zł	124	-1.5%	21 778 zł	98%	-8995 zł	0.379
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	78 326 zł	105	-4.2%	6741 zł	100%	1400 zł	0.393
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	73 045 zł	107	-4.6%	11 543 zł	99%	-2653 zł	0.426
	Bez zmian	Program	Bez zmian	67 264 zł	111	-3.2%	20 163 zł	99%	-5775 zł	0.427
	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	58 297 zł	134	+0.3%	30 803 zł	95%	-14 184 zł	0.444
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	60 544 zł	121	-1.5%	29 159 zł	97%	-10 907 zł	0.452
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	66 903 zł	110	-4.0%	18 966 zł	99%	-8572 zł	0.454
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 810 zł	126	-1.9%	28 963 zł	96%	-13 121 zł	0.459
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	55 816 zł	147	+2.1%	32 762 zł	92%	-17 710 zł	0.472
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	62 254 zł	113	-3.6%	27 078 zł	98%	-9642 zł	0.490
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	63 166 zł	107	-3.4%	26 894 zł	99%	-7398 zł	0.493
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	55 644 zł	123	-1.9%	35 913 zł	94%	-14 701 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	53 128 zł	136	-0.1%	37 848 zł	91%	-18 235 zł	0.532
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	64 465 zł	100	-5.4%	25 470 zł	99%	-6412 zł	0.548
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	56 254 zł	116	-3.1%	34 301 zł	93%	-15 460 zł	0.553
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	57 927 zł	110	-3.6%	34 207 zł	97%	-11 416 zł	0.555
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	58 753 zł	103	-4.8%	32 374 zł	96%	-11 940 zł	0.589
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	49 687 zł	126	-1.3%	43 056 zł	89%	-20 497 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	52 257 zł	113	-3.1%	41 047 zł	92%	-16 922 zł	0.618
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	54 592 zł	100	-4.8%	39 269 zł	95%	-13 597 zł	0.650

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 391 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.