HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Tarnobrzeg

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 224 mieszkańcówdochody własne 10 519 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.49% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.17% do 22.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne96 799 zł132-6.1%29 757 zł83%-43 186 zł0.270
●RozwójDoinwestowanieAktywne93 084 zł137-6.1%32 601 zł82%-46 004 zł0.295
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne89 842 zł150-4.2%37 329 zł81%-50 758 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne99 960 zł119-7.9%25 107 zł85%-38 524 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne96 193 zł123-8.1%28 051 zł84%-41 423 zł0.330
●Szeroki programOgraniczenieAktywne104 246 zł110-8.9%21 550 zł86%-34 979 zł0.337
Bez zmianBez zmianAktywne102 994 zł105-10.0%20 645 zł86%-34 030 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne102 182 zł108-10.4%21 376 zł86%-34 763 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne107 308 zł97-10.7%17 003 zł88%-30 432 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian78 551 zł127-6.8%58 622 zł79%-50 700 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian81 873 zł114-8.7%56 337 zł81%-45 970 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian75 018 zł132-6.8%63 729 zł78%-53 426 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian85 971 zł105-9.6%50 543 zł82%-42 524 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne108 874 zł90-12.2%14 096 zł91%-27 496 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian71 617 zł145-4.9%66 113 zł76%-58 247 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne108 046 zł93-12.7%14 846 zł90%-28 247 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 286 zł118-8.9%61 511 zł79%-48 779 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne110 246 zł83-12.7%12 646 zł93%-26 047 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian85 067 zł100-10.7%54 354 zł83%-41 409 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian84 252 zł103-11.1%55 116 zł82%-42 146 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian89 194 zł92-11.4%48 537 zł84%-37 909 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja68 631 zł123-7.3%77 261 zł76%-55 121 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja72 050 zł110-9.1%74 974 zł78%-50 341 zł0.564
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja76 058 zł101-10.1%69 344 zł79%-46 937 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja65 190 zł128-7.3%82 220 zł76%-57 804 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja61 691 zł141-5.4%84 595 zł74%-62 675 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian90 924 zł85-12.9%48 080 zł85%-34 902 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja68 554 zł114-9.3%79 984 zł77%-53 107 zł0.588
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian90 093 zł88-13.4%48 859 zł85%-35 657 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne114 633 zł75-14.4%7688 zł95%-21 102 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja75 339 zł96-11.1%72 821 zł80%-45 731 zł0.608
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja74 525 zł99-11.6%73 583 zł79%-46 467 zł0.615
Bez zmianOgraniczenieBez zmian92 293 zł78-13.4%46 659 zł86%-33 457 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja79 377 zł88-11.9%67 167 zł81%-42 272 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne115 990 zł68-14.8%6255 zł96%-19 671 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja81 202 zł81-13.4%66 540 zł83%-39 216 zł0.662
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja80 372 zł84-13.8%67 319 zł82%-39 971 zł0.669
LikwidacjaBez zmianBez zmian96 660 zł70-15.1%41 938 zł88%-28 533 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 572 zł74-13.8%65 119 zł83%-37 771 zł0.688
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian98 014 zł63-15.5%40 535 zł89%-27 106 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja86 944 zł66-15.5%60 393 zł85%-32 841 zł0.737
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne121 617 zł53-17.0%0 zł98%-13 429 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja88 299 zł59-16.0%58 989 zł86%-31 413 zł0.767
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian103 619 zł48-17.7%34 755 zł95%-20 889 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja93 910 zł44-18.1%53 213 zł90%-25 189 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.