Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tarnobrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy50 550 mieszkańcówdochody własne 7085 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.09%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.19% do 18.66%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	56 113 zł	132	-1.8%	23 339 zł	94%	-13 272 zł	0.301
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	53 366 zł	137	-1.8%	25 675 zł	92%	-15 605 zł	0.328
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	59 073 zł	119	-3.8%	19 602 zł	97%	-9535 zł	0.329
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	56 293 zł	123	-4.0%	22 018 zł	96%	-11 916 zł	0.350
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	50 352 zł	150	+0.2%	29 470 zł	87%	-19 402 zł	0.350
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	62 067 zł	110	-4.7%	16 926 zł	99%	-6859 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	61 949 zł	105	-5.9%	15 997 zł	99%	-5904 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	60 975 zł	108	-6.4%	16 923 zł	99%	-6831 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	44 982 zł	127	-2.6%	38 786 zł	86%	-19 257 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	48 045 zł	114	-4.5%	36 084 zł	91%	-15 463 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	50 917 zł	105	-5.5%	32 445 zł	93%	-12 866 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	42 351 zł	132	-2.6%	42 103 zł	85%	-21 517 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	45 379 zł	118	-4.7%	39 443 zł	87%	-17 772 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	39 236 zł	145	-0.6%	44 864 zł	82%	-25 371 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 023 zł	100	-6.6%	33 543 zł	94%	-11 776 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	50 045 zł	103	-7.1%	34 483 zł	93%	-12 705 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	38 989 zł	123	-3.1%	48 468 zł	84%	-22 626 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	42 114 zł	110	-5.0%	45 742 zł	86%	-18 793 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	44 929 zł	101	-6.0%	42 193 zł	90%	-16 230 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 417 zł	128	-3.1%	51 702 zł	81%	-24 850 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 507 zł	114	-5.2%	49 012 zł	85%	-21 066 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 240 zł	141	-1.1%	54 492 zł	79%	-28 745 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 18% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.