HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tarnobrzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy50 550 mieszkańcówdochody własne 7085 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.19% do 18.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 113 zł132-1.8%23 339 zł94%-13 272 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 366 zł137-1.8%25 675 zł92%-15 605 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne59 073 zł119-3.8%19 602 zł97%-9535 zł0.329
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 293 zł123-4.0%22 018 zł96%-11 916 zł0.350
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne50 352 zł150+0.2%29 470 zł87%-19 402 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 067 zł110-4.7%16 926 zł99%-6859 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 949 zł105-5.9%15 997 zł99%-5904 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 975 zł108-6.4%16 923 zł99%-6831 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne64 961 zł97-6.6%13 266 zł99%-3198 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian44 982 zł127-2.6%38 786 zł86%-19 257 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 045 zł114-4.5%36 084 zł91%-15 463 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 917 zł105-5.5%32 445 zł93%-12 866 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 351 zł132-2.6%42 103 zł85%-21 517 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 559 zł90-8.2%10 986 zł100%-901 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 379 zł118-4.7%39 443 zł87%-17 772 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 573 zł93-8.7%11 924 zł100%-1840 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 236 zł145-0.6%44 864 zł82%-25 371 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian51 023 zł100-6.6%33 543 zł94%-11 776 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 773 zł83-8.7%9724 zł100%360 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 045 zł103-7.1%34 483 zł93%-12 705 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 914 zł92-7.4%29 887 zł97%-9147 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 989 zł123-3.1%48 468 zł84%-22 626 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja42 114 zł110-5.0%45 742 zł86%-18 793 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja44 929 zł101-6.0%42 193 zł90%-16 230 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 417 zł128-3.1%51 702 zł81%-24 850 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 507 zł114-5.2%49 012 zł85%-21 066 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 616 zł85-9.0%28 663 zł98%-6791 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 240 zł141-1.1%54 492 zł79%-28 745 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 629 zł88-9.4%29 615 zł98%-7732 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 153 zł96-7.1%43 108 zł91%-15 066 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 087 zł75-10.5%6068 zł100%4009 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 177 zł99-7.6%44 048 zł90%-15 994 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja47 988 zł88-7.9%39 540 zł93%-12 472 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 829 zł78-9.4%27 415 zł99%-5532 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 292 zł68-11.0%4817 zł100%5258 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja49 751 zł81-9.4%38 224 zł96%-10 076 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja48 764 zł84-9.9%39 176 zł95%-11 017 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 130 zł70-11.2%23 872 zł100%-1898 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja50 964 zł74-9.9%36 976 zł97%-8817 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 332 zł63-11.7%22 636 zł100%-650 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 268 zł66-11.7%33 429 zł99%-5179 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne76 732 zł53-13.2%0 zł100%10 067 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja55 471 zł59-12.1%32 193 zł99%-3931 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 758 zł48-13.9%18 062 zł100%4142 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 900 zł44-14.3%27 605 zł100%866 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 18% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.