HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bojanów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7645 mieszkańcówdochody własne 7649 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.35% do 0.81%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.93% do 25.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka76 539 zł133+6.9%17 920 zł76%-44 454 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka80 681 zł121+4.8%13 489 zł79%-40 023 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka73 991 zł124+4.3%25 193 zł76%-43 778 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka84 578 zł109+2.7%9308 zł79%-35 842 zł0.365
RozwójProgramBez zmian67 037 zł121+6.9%42 838 zł74%-44 438 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian62 906 zł133+9.0%47 191 zł71%-48 857 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka78 112 zł112+2.2%20 851 zł78%-39 370 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian70 924 zł109+4.8%38 735 zł77%-40 270 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka71 306 zł116+2.7%31 270 zł75%-44 719 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian60 765 zł124+6.3%54 478 zł71%-48 032 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian64 876 zł112+4.3%50 148 zł74%-43 635 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka88 650 zł96+0.5%4893 zł82%-31 426 zł0.484
RozwójProgramObniżka56 950 zł121+8.5%65 186 zł70%-47 695 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka81 989 zł100+0.2%16 759 zł79%-35 212 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka75 435 zł104+0.7%26 920 zł78%-40 301 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian74 984 zł96+2.5%34 414 zł79%-35 869 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka60 830 zł109+6.3%61 091 zł73%-43 535 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 327 zł116+4.8%60 043 zł70%-48 876 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian68 744 zł100+2.2%46 066 zł77%-39 489 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka52 826 zł133+10.7%69 530 zł67%-52 105 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka64 881 zł96+4.0%56 780 zł76%-39 145 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian62 446 zł104+2.7%55 704 zł74%-44 471 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka55 092 zł112+5.8%71 857 zł70%-46 782 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka50 988 zł124+7.9%76 179 zł67%-51 169 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka79 320 zł92-1.3%22 818 zł79%-36 134 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka58 952 zł100+3.7%67 783 zł73%-42 644 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian78 955 zł83+0.2%30 420 zł81%-31 571 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 039 zł87-2.0%12 449 zł82%-30 821 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 781 zł87-0.0%41 771 zł79%-35 114 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 321 zł92+0.7%51 614 zł76%-40 315 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka48 733 zł116+6.3%81 363 zł66%-51 942 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 634 zł83-1.8%643 zł83%-27 114 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 843 zł83+1.7%52 964 zł79%-34 858 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka52 844 zł104+4.3%77 032 zł69%-47 546 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka62 980 zł87+1.5%63 628 zł76%-38 280 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka56 712 zł92+2.2%72 951 zł72%-43 400 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 380 zł79-3.5%18 498 zł82%-31 732 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian70 367 zł79-1.5%47 308 zł78%-35 929 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian76 730 zł74-2.3%37 968 zł81%-30 841 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 749 zł79-0.0%68 713 zł75%-39 024 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 001 zł74-4.2%8408 zł83%-26 534 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 920 zł74-0.8%59 872 zł79%-34 018 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian74 326 zł66-3.8%43 424 zł80%-31 645 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka87 351 zł66-5.7%14 376 zł83%-27 434 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 698 zł66-2.3%64 948 zł78%-34 751 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.