HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borowa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5185 mieszkańcówdochody własne 7008 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.51% do 0.77%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.71% do 27.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka77 324 zł133-4.2%17 671 zł76%-46 720 zł0.249
●RozwójProgramPodwyżka81 360 zł121-6.1%13 314 zł78%-42 364 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka74 807 zł124-6.6%24 923 zł76%-46 003 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka85 154 zł109-8.0%9206 zł79%-38 255 zł0.365
RozwójProgramBez zmian68 009 zł121-4.2%42 611 zł74%-46 379 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian63 983 zł133-2.3%46 836 zł72%-50 723 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka78 825 zł112-8.5%20 615 zł78%-41 667 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian71 793 zł109-6.1%38 631 zł77%-42 284 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka72 177 zł116-8.0%30 937 zł75%-46 912 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian61 865 zł124-4.7%54 257 zł72%-49 866 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian65 872 zł112-6.6%50 052 zł74%-45 542 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka89 109 zł96-10.0%4867 zł82%-33 917 zł0.484
RozwójProgramObniżka58 136 zł121-2.8%65 103 zł70%-49 341 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka82 602 zł100-10.3%16 604 zł79%-37 578 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka76 202 zł104-9.8%26 676 zł78%-42 566 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian75 735 zł96-8.2%34 455 zł79%-37 961 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka61 913 zł109-4.7%61 132 zł73%-45 255 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian59 475 zł116-6.1%59 856 zł70%-50 683 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian69 639 zł100-8.5%46 092 zł77%-41 466 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka54 117 zł133-0.8%69 320 zł67%-53 676 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka65 844 zł96-6.8%56 966 zł76%-40 945 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian63 490 zł104-8.0%55 642 zł73%-46 351 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka56 295 zł112-5.2%71 906 zł70%-48 401 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka52 295 zł124-3.3%76 102 zł67%-52 715 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka79 987 zł92-11.6%22 697 zł79%-38 468 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka60 054 zł100-7.1%67 954 zł73%-44 335 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian79 591 zł83-10.3%30 585 zł80%-33 741 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 535 zł87-12.3%12 437 zł82%-33 263 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 560 zł87-10.5%41 939 zł78%-37 167 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian67 265 zł92-9.8%51 674 zł76%-42 265 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka50 084 zł116-4.7%81 319 zł67%-53 465 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 977 zł83-12.1%695 zł83%-29 681 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka69 692 zł83-8.9%53 264 zł78%-36 735 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka54 091 zł104-6.6%77 114 zł69%-49 142 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka63 965 zł87-9.1%63 957 zł76%-40 048 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka57 858 zł92-8.5%73 155 zł72%-45 066 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 930 zł79-13.6%18 519 zł80%-34 140 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian71 195 zł79-11.8%47 510 zł78%-37 954 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian77 396 zł74-12.5%38 247 zł80%-32 969 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka61 778 zł79-10.5%69 090 zł76%-40 767 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 384 zł74-14.3%8522 zł83%-29 049 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka67 792 zł74-11.2%60 285 zł78%-35 861 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian75 040 zł66-13.8%43 753 zł79%-33 744 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka87 788 zł66-15.6%14 539 zł83%-29 915 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka65 615 zł66-12.5%65 410 zł78%-36 569 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 313 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.18 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 72% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.