Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mielecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy132 484 mieszkańcówdochody własne 7979 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.12% do 0.5%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.71% do 23.64%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	83 485 zł	132	+1.8%	24 882 zł	85%	-27 076 zł	0.279
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	80 367 zł	137	+1.8%	27 249 zł	84%	-29 442 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	86 338 zł	119	-0.2%	20 872 zł	88%	-23 066 zł	0.316
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	77 455 zł	150	+3.8%	31 327 zł	82%	-33 521 zł	0.319
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	83 185 zł	123	-0.4%	23 330 zł	86%	-25 486 zł	0.335
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	89 778 zł	110	-1.2%	18 075 zł	90%	-20 269 zł	0.341
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	89 099 zł	105	-2.4%	17 009 zł	91%	-19 174 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	88 162 zł	108	-2.9%	17 891 zł	90%	-20 056 zł	0.397
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	69 156 zł	127	+1.0%	48 113 zł	82%	-32 694 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	72 137 zł	114	-1.0%	46 139 zł	84%	-28 630 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	66 182 zł	132	+1.0%	52 387 zł	81%	-34 989 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	75 428 zł	105	-2.0%	41 467 zł	85%	-25 910 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	63 142 zł	145	+3.0%	54 426 zł	79%	-39 120 zł	0.489
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	69 127 zł	118	-1.2%	50 446 zł	82%	-30 980 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	75 026 zł	100	-3.2%	44 261 zł	86%	-24 685 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	74 087 zł	103	-3.7%	45 160 zł	85%	-25 571 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	61 444 zł	123	+0.5%	63 118 zł	79%	-35 921 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	64 502 zł	110	-1.5%	61 007 zł	81%	-31 819 zł	0.559
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	67 721 zł	101	-2.5%	56 467 zł	83%	-29 133 zł	0.565
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	58 543 zł	128	+0.5%	67 259 zł	78%	-38 183 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	55 426 zł	141	+2.5%	69 435 zł	76%	-42 352 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	61 565 zł	114	-1.7%	65 182 zł	80%	-34 136 zł	0.583

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.