HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mielecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy132 484 mieszkańcówdochody własne 7979 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.12% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.71% do 23.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne83 485 zł132+1.8%24 882 zł85%-27 076 zł0.279
●RozwójDoinwestowanieAktywne80 367 zł137+1.8%27 249 zł84%-29 442 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne86 338 zł119-0.2%20 872 zł88%-23 066 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne77 455 zł150+3.8%31 327 zł82%-33 521 zł0.319
Bez zmianDoinwestowanieAktywne83 185 zł123-0.4%23 330 zł86%-25 486 zł0.335
●Szeroki programOgraniczenieAktywne89 778 zł110-1.2%18 075 zł90%-20 269 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne89 099 zł105-2.4%17 009 zł91%-19 174 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne88 162 zł108-2.9%17 891 zł90%-20 056 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne92 556 zł97-3.2%14 150 zł95%-16 344 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian69 156 zł127+1.0%48 113 zł82%-32 694 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian72 137 zł114-1.0%46 139 zł84%-28 630 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian66 182 zł132+1.0%52 387 zł81%-34 989 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian75 428 zł105-2.0%41 467 zł85%-25 910 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne93 995 zł90-4.8%11 663 zł96%-13 837 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian63 142 zł145+3.0%54 426 zł79%-39 120 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne93 046 zł93-5.3%12 558 zł95%-14 734 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian69 127 zł118-1.2%50 446 zł82%-30 980 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian75 026 zł100-3.2%44 261 zł86%-24 685 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne95 246 zł83-5.3%10 358 zł96%-12 534 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian74 087 zł103-3.7%45 160 zł85%-25 571 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian78 335 zł92-4.0%39 576 zł87%-21 932 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja61 444 zł123+0.5%63 118 zł79%-35 921 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja64 502 zł110-1.5%61 007 zł81%-31 819 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja67 721 zł101-2.5%56 467 zł83%-29 133 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja58 543 zł128+0.5%67 259 zł78%-38 183 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja55 426 zł141+2.5%69 435 zł76%-42 352 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja61 565 zł114-1.7%65 182 zł80%-34 136 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian79 905 zł85-5.6%39 064 zł90%-19 369 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian78 953 zł88-6.1%39 976 zł89%-20 268 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne98 801 zł75-7.2%6421 zł98%-8604 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja67 467 zł96-3.7%58 992 zł83%-27 837 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja66 528 zł99-4.2%59 891 zł83%-28 722 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja70 705 zł88-4.5%54 439 zł85%-25 116 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian81 153 zł78-6.1%37 776 zł91%-18 068 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne100 041 zł68-7.7%5129 zł99%-7314 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja72 350 zł81-6.1%53 791 zł86%-22 515 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja71 399 zł84-6.5%54 703 zł86%-23 414 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian84 694 zł70-7.9%33 967 zł95%-14 155 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja73 599 zł74-6.5%52 503 zł87%-21 214 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian85 931 zł63-8.4%32 692 zł96%-12 867 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja77 143 zł66-8.4%48 690 zł91%-17 297 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne104 748 zł53-10.0%0 zł100%-2194 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja78 381 zł59-8.9%47 414 zł93%-16 008 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian90 622 zł48-10.7%27 876 zł98%-7765 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja83 076 zł44-11.1%42 604 zł97%-10 902 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.